Kaktus wielkanocny

Kaktus wielkanocny, jak sama nazwa wskazuje, jest rośliną należącą do rodziny kaktusowatych, która w naturze występuje jednak nie na pustyni, a w brazylijskich dżunglach. Swoją nazwę roślina ta zawdzięcza więc nie preferowanym warunkom życia, a okresowi kwitnienia, który przypada na wiosnę, często w okresie Wielkanocy. Obecnie kaktus wielkanocny jest uprawiany również, jako popularna roślina ozdobna.
Kaktus wielkanocny (łac. Rhipsalidopsis gaertneri lub Hatiora gaertneri) stanowi rodzaj rośliny z rodziny kaktusowatych, który jednak nie rośnie na żadnej pustyni, tylko w brazylijskich, wilgotnych dżunglach, nazywanych lasami deszczowymi (głównie na terenie stanów Parana i Santa Catarina). Swoją nazwę roślina ta zawdzięcza więc okresowi kwitnienia, a nie faktowi bycia kaktusem i sukulentem. Kaktus wielkanocny jest ponadto epifitem, a nie typowym kaktusem, ponieważ rośnie w stanie dzikim wśród koron drzew. Poza Brazylią, roślina ta jest uprawiana wyłącznie, jako roślina ozdobna, ponieważ ten egotyczny kwiat czuje się bardzo dobrze także w klimacie umiarkowanym i nie jest tu wcale trudna w uprawie.

Ciekawostka
Ciekawostka jest, że kaktus wielkanocny jest jedna z niewielu roślin, która pochłania dwutlenek węgla, wydzielając w to miejsce na zewnątrz tlen w czasie nocy. Jest to bardzo pożyteczna dla nas cecha! Roślina o takich właściwościach bardzo dobrze nadaje się więc do hodowli szczególnie w sypialni, w pokoju dziecinnym, do biura lub w innych pomieszczeniach, w których przebywamy długo i często.

Kaktus wielkanocny a bożonarodzeniowy

kaktus bożonarodzeniowy a kaktus wielkanocny
UWAGA! Kaktus wielkanocny jest często mylony z inną rośliną kwitnącą na Boże Narodzenie – kaktusem bożonarodzeniowym (inaczej nazywanym: grudnikiem, zygokaktusem schlumbergera). Obie rośliny są bardzo do siebie podobne wyglądem, jednak różnią się okresem kwitnienia. Kaktus bożonarodzeniowy ma inny typ kwiatów i okres jego kwitnienia przypada w grudniu. Ma też bardziej wygięte pędy, w porównaniu z kaktusem wielkanocnym.

Kaktus wielkanocny charakterystyka rośliny

Kaktus wielkanocny ma niezbyt długie pędy o pokroju spłaszczonym, rozgałęzionym i członowatym, które wyrastają bezpośrednio z podłoża. Każdy pęd składa się z płaskich członów o ząbkowanych bokach, ułożonych szeregowo i połączonych ze sobą końcami, niczym ogniwa łańcucha. Człony te mają różną długość i szerokość, co zależy od gatunku kaktusa wielkanocnego. Maksymalna wysokość całej rośliny dochodzi przy tym do 45 cm, natomiast szerokość pojedynczej kępy to 60 cm.
Chociaż to kaktus wielkanocny, nie posiada jednak żadnych kolców czy cierni. Roślina ta słynie za to ze swoich bardzo atrakcyjnych kwiatów, które pojawiają się wiosną, rozkwitając z tzw. areoli, czyli tzw. śpiących pączków. Areole i później kwiaty, wyrastają zawsze na wierzchołkach ostatnich, czyli najmłodszych członów poszczególnych pędów. Człony tworzące pędy maja intensywną zieloną i błyszczącą barwę, są ponadto mięsiste i sztywne. Natomiast stosunkowo duże, lejkowate i gwiaździście zakończone, podwójne kwiaty, mają piękny kolor różu, bieli, czerwieni, jaskrawego karminu lub pomarańczu (o różnej intensywności odcienia). Zazwyczaj występują też bardzo licznie na pędzie, a opadają po 2-5 dniach. Okres kwitnienia tej rośliny rozpoczyna się w kwietniu i trwa przez dwa miesiące.

 

kaktus wielkanocny
kaktus wielkanocny

Uwaga! Warto wiedzieć, że okres kwitnienia kaktusa wielkanocnego może być kontrolowany! Aby skutecznie zmienić porę jego kwitnienia, wystarczy tylko odpowiednio przesunąć mu okres spoczynku.

Stanowisko i uprawa

Kaktus wielkanocny preferuje w uprawie doniczkowej stanowiska najlepiej słoneczne, jednak nie bezpośrednio oświetlone słońcem. W trakcie letnich upałów i wystawienia rośliny na pełne słońce na słonecznym parapecie od strony południowej, pędy kaktusa wielkanocnego stają się szorstkie i czerwienieją, mogą też więdnąć i obumierać. Trzeba mieć świadomość, że w naturze kwiat ten rośnie wysoko w koronach drzew, a więc w miejscach w różnym stopniu zacienionych. W miarę możliwości, należy więc w domu stworzyć mu warunki jak najbardziej podobne do naturalnych. Kaktusa wielkanocnego można więc postawiać na przykład na parapecie okna przysłoniętego firanką lub żaluzjami, które jest usytuowane od strony wschodniej, zachodniej lub północnej.
Istotnym elementem uprawy kaktusa wielkanocnego jest temperatura otoczenia.

 

Roślina ta nie lubi spadków temperatury wynoszących poniżej 10°C. W okresie wegetacji, kaktus wielkanocny najlepiej będzie się czuł w temperaturze pokojowej, wynoszącej 18-20oC. Od listopada do stycznia należy jednak pobudzić i przygotować roślinę do kwitnienia, więc trzeba ją wtedy przenieść w miejsce chłodniejsze o temperaturze ok. 10oC. Dla kaktusa wielkanocnego przypada też wtedy okres spoczynku i w tym czasie należy też znacznie ograniczyć podlewanie i przerwać nawożenie tej rośliny. Gdy tylko pojawią się pierwsze świeże pąki, trzeba wtedy natychmiast przenieść roślinę do cieplejszego miejsca mającego temperaturę rzędu 16-18oC. Należy przy tym koniecznie pilnować się zasady, by od tej chwili aż do późnej jesieni (ponownie do listopada) nie przestawiać już więcej rośliny i nie przekręcać też jej doniczki! Latem można tę roślinę wynosić na zewnątrz i stawiać na balkonach, tarasach i kląbach, jednak nie na bezpośrednim słońcu, a lekko w cieniu.

kaktus wielkanocny
kwiaty kaktusa wielkanocnego

Kaktus wielkanocny okres spoczynku, podlewanie i przesadzanie

W okresie spoczynku, czyli od listopada do stycznia, należy znacznie ograniczyć podlewanie kaktusa wielkanocnego. Natomiast w czasie wzrostu przypadającego na okres luty – październik, trzeba regularnie podlewać roślinę, jednak pilnując, by przed każdym kolejnym podlaniem, ziemia była już zupełnie przeschnięta. Ponieważ kaktus wielkanocny jest epifitem, dlatego na mokrym podłożu nie rośnie dobrze, za to bardzo lubi wilgotne powietrze i otoczenie wokół siebie. Specjaliści radzą więc, by zraszać te rośliny co jakiś czas w okresie wegetacyjnym. Należy jednak bardzo uważać przy tym na pąki i omijać je!

Nie wolno ich moczyć, ponieważ mokre kwiaty szybko więdną i opadają! Trzeba ponadto dbać o to, by pomieszczenie w którym przebywa kaktus wielkanocny, nie było suche. Powinno się więc szczególnie w okresie grzewczym i w czasie suchych letnich upałów dbać o utrzymywanie i poprawianie wilgotności powietrza w pomieszczeniach, w których trzymamy te kwiaty. Najlepiej w tym celu umieszczać np. na kaloryferach nawilżacze powietrza. Pamiętajmy również, że kaktusa wielkanocnego należy częściej zraszać, niż podlewać. Różne źródła bibliograficzne podają również, że kwiat ten można też uprawiać metodą hydroponiczną, jednak w przypadku tego gatunku nie jest to tak łatwe, jak normalna uprawa doniczkowa.
Kaktus wielkanocny nie lubi częstego przesadzania! Dlatego jeśli już musimy go przesadzać do innej doniczki, to tylko wtedy, gdy jest widocznie zbyt przerośnięty. Ta możliwość z reguły przypada co ok. 3 lata. Specjaliści zaznaczają w tym miejscu, że najlepiej jest przesadzać tę roślinę po zakończonym okresie kwitnienia (czyli gdzieś od początku czerwca). Do przesadzania kaktusa wielkanocnego, najlepiej jest stosować specjalnie skomponowane podłoże przeznaczone dla epifitów, lub też mieszankę ziemi torfowej i piasku w stosunku, które rozrabiamy wtedy w stosunku 3:1.

kaktus wielkanocny

Nawożenie i rozmnażanie

W okresie wzrostu i wzmożonej wegetacji, omawianą roślinę należy nawozić co dwa tygodnie, przy czym wykorzystujemy do tego celu płynny nawóz do kaktusów, mający niską zawartość azotu. Ponadto, do podlewania i do rozrabiania nawozu stosujemy wyłącznie wodę miękką (czyli mającą pH w granicach 5-5,5), ponieważ kaktus wielkanocny nie toleruje za dużej zawartości wapnia w podłożu.
Najlepszą metodą rozmnażania pozostaje sadzonkowanie, przy czym szczepki do rozsadzenia należy pobierać ze szczytowych części pędów, w okresie od maja do czerwca. Nie wolno jednak dopiero co odciętych szczepek (odcina się po prostu dogodny fragment starego pędu) od razu wsadzać w ziemię. Przed tym zabiegiem należy bowiem odczekać ok. trzech dni, by przecięte części zdążyły się zagoić (obsuszyć). Jeśli się do tego nie dostosujemy, to szczepki się nie przyjmą. Po tym czasie trzeba umieścić sadzonki w wilgotnym podłożu w taki sposób, by zakryć całą nasadę pędu. Sadzonki należy ponadto ukorzeniać w temperaturze ok 25oC.

Choroby i szkodniki

Kaktus wielkanocny raczej rzadko choruje, jednak może być atakowany głównie przez mszyce (rozwijają się w koloniach na korzeniach, tuż przy nasadach łodyg) i wełnowce (kryją się zwykle na złączeniach członów). Te pierwsze należy likwidować odpowiednim insektycydem (odpowiedni kupimy w sklepie ogrodniczym). Natomiast wełnowce najlepiej zebrać z pędów za pomocą wacika nasączonego roztworem alkoholu metylowego i wody. Jeśli zbyt przesuszymy omawianą roślinę, mogą ją wtedy zainfekować również przędziorki i tarczniki, które usuwamy podobnie jak wełnowce, lub za pomocą odpowiedniego pestycydu.