Phalaenopsis (ćmówka)

Phalaenopsis (ćmówka, Falenopsis) Falenopsis to rodzaj roślin z rodziny storczykowatych, który obejmuje aż 62 gatunki kwiatów posiadających różne barwy; niektóre rośliny wydzielają zapach. Phalaenopsisy są najczęściej spotykanym rodzajem orchidei hodowanej w domu. Ich największymi zaletami są łatwość uprawy i długi okres kwitnienia (jeden kwiat utrzymuje się nawet do 9 miesięcy).

Stanowisko i pielęgnacja

– storczyki najlepiej rozwijają się w półcieniu. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy wybrane stanowisko jest odpowiednie dla rośliny, kontrolujmy stan liści. Zbyt słabe naświetlenie powoduje wydłużanie się nowych liści (zdrowe liście mają kształt owalny) i zmianę koloru na ciemnozielony (normalnie – lekko żółtawy, wpadający w zieloność). Przy zbyt silnym naświetleniu liście Phalaenopsisa nabierają wyraźnego czerwono-bordowego zabarwienia. Najlepszą pozycją dla storczyka będzie wschodnie okno, ponieważ o brzasku, gdy roślina odbiera więcej światła, temperatura jest niższa. Jeżeli stawiamy doniczkę z rośliną na oknie południowym lub zachodnim w okresie od maja do września należy zapewnić jej trochę cienia, np. zakrywając okno żaluzją. Promienie słońca nie mogą padać bezpośrednio na liście. Phalaenopsisy rosną również przy sztucznym świetle, np. przy świetlówkach lub w świetle lampy sodowej lub HQI ustawionych w odległości około 1 metra.

– Phalaenopsisy rosną naturalnie w południowej Azji, dlatego są przyzwyczajone do dość ciepłego klimatu. Idealna temperatura w dzień wynosi 21-27 stopni, zaś w nocy to 16-18 stopni. Latem tolerują trochę wyższe temperatury, chociaż nie można doprowadzić do przegrzania. W okresie zimowym należy natomiast uważać na wietrzenie w czasie mrozów. Przemarznięte liście zaczną się szklić i koniec końców zwiędną.

orchidea Phalaenopsis
Phalaenopsis biało fioletowy

– Phalaenopsisy nie mają bulw, które magazynują wodę, dlatego ważne jest utrzymanie wilgotności otoczenia. Idealna wilgotność to 50-70%. Najważniejsze jest jednak częste nawadnianie rośliny – wówczas zaadoptuje się do każdego poziomu wilgotności. Phalaenopsis będzie się rozwijał także w pomieszczeniach o suchym powietrzu, niemniej to właśnie dzięki podwyższonej wilgotności pięknie rozkwitnie. Co ważne, nigdy nie powinniśmy dopuścić do sytuacji, w której rośliny stoją bezpośrednio w wodzie. Doniczkę stawiamy ponad wodą. Przed kolejnym podlaniem pozwalamy podłożu przeschnąć. Podłoże roślin nie może być przez cały czas wilgotne; podlewamy mocno, ale rzadko – w okresie wegetacji zwykle raz na 4 do 7 dni, a zimą raz na tydzień. Przy zbyt częstym podlewaniu roślina zacznie gnić. Wilgotność podłoża sprawdzamy przez włożenie do podłoża drewnianego patyczka na głębokość do 10 cm; jeżeli końcówka patyczka jest mokra, czekamy z podlaniem jeszcze dwa dni.

storczyk Phalaenopsis niebieski
Phalaenopsis niebieski

Phalaenopsisy muszą być nawadniane wcześnie rano. Dzięki temu woda z liści i z korony rośliny odparuje jeszcze przed nocnym ochłodzeniem. Podlewamy deszczówką, wodą z filtra odwróconej osmozy lub wodą destylowaną. Zaleca się podlewanie przez wstawienie doniczki do wiaderka z wodą, tak aby była zanurzona po brzegi i przetrzymanie jej przez kwadrans do godziny. Dzięki temu nasiąknie zarówno podłoże, jak i korzenie powietrzne.

– kolejną sprawą jest regularne nawożenie. Jako że Phalaenopsisy szybko i cały czas rosną, należy je nawozić średnio co miesiąc. Dość często zdarza się jednak, że hodowcy nawożą storczyki rozcieńczonym nawozem nawet raz na tydzień. W przypadku tak częstego nawożenia konieczne jest przepłukiwanie podłoża czystą wodą bez nawozu przynajmniej raz na dwa miesiące.

Storczyki Phalaenopsisy
Różne gatunki storczyka Phalaenopsis

– Phalaenopsis nie lubi zbyt częstego przesadzania, dlatego przesadzamy go jedynie wówczas, gdy podłoże traci luźną strukturę, która umożliwia swobodny dostęp powietrza do korzeni. Przyjmuje się, że dzikiej się to średnio zwykle co 2 lata. Składnikami podłoża mogą być, np. włóknisty torf, kora, perlit, styropian, itp. Przez dwa tygodnie od chwili przesadzenia roślina nie powinna być podlewana.

– w domowych warunkach storczyki rozmnaża się przez oddzielenie pędów. Okresowo zdarza się, że na łodydze bądź kwiatostanie wyrastają małe pędy – rozmnóżki, które można stosować jako sadzonkę młodych falenopsisów. Pamiętajmy jednak, aby poczekać aż przy młodych pędach (ale jeszcze na roślinie-matce) pojawią się białe korzonki. Odcinamy, kiedy zobaczymy przynajmniej trzy korzonki, a następnie delikatnie wsadzamy do doniczki.

Choroby

Choroby storczyków mogą mieć podłoże bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Do zakażenia rośliny dochodzi przez jej uszkodzenie, np. skaleczenie powstałe w czasie prac pielęgnacyjnych. Bakterie rozprzestrzeniają się w powietrzu. U rośliny zaatakowanej bakteriami pojawiają się nieregularne plam w odcieniach żółci, brązu oraz czerni, które charakteryzują się dużą wilgotnością, mazistością oraz nieprzyjemnym zapachem.

Kiedy choroba już się pojawi, pozostaje jedynie wyciąć zainfekowaną część rośliny, a ranę posypać sproszkowanym węglem drzewnym. W przypadku zaawansowanego stadium pozostaje jedynie spalić roślinę.

Storczyk Phalaenopsis żółto czerwony
Phalaenopsis żółto czerwony

Najcięższe i najgroźniejsze dla Phalaenopsisa są jednak choroby wirusowe, gdyż nie ma na nie antidotum. Jeżeli nie chcemy trzymać w domu rośliny zakażonej, trzeba ją po prostu spalić. Możliwość wystąpienia wirusowego zakażenia niwelujemy przez sterylizację narzędzi, zwalczanie szkodników.

Ciekawostki: Phalaenopsis pochodzi z Indonezji; rośnie na wyspach morza Południowochińskiego i Nowej Gwinei. W naturalnych warunkach nie wyrasta z ziemi, ale rośnie przyczepiony do drzew w tropikalnych lasach jako epifit.