Dzbaneczniki były dotąd roślinami egzotycznymi rosnącymi wyłącznie w naturze. Oglądaliśmy je więc tylko na ekranach telewizorów i na zdjęciach w książkach. Od niedawna jednak można je kupić i hodować w domu! Warto się na to zdobyć, ponieważ są to niesamowite wyglądem, owadożerne rośliny, a ich oryginalna pielęgnacja może każdemu sprawić wiele satysfakcji! Zaleca się jednak, by w celu poznania ich biologii, sięgnąć po literaturę fachową i ewentualnie skorzystać z doświadczeń hodowców tych roślin. Tylko wtedy niełatwa uprawa tych roślin będzie przebiegać bezproblemowo!
Jedną z nielicznych egzotycznych roślin owadożernych, możliwych do uprawy w mieszkaniach, jest dzbanecznik (łac. Nepenthes L.), należący do rodzaju roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych (łac. Nepenthaceae) i rzędu goździkowców (łac. Caryophyllales), zlokalizowanego w obrębie dwuliściennych właściwych. Rodzina dzbanecznikowatych zawiera jeden tylko rodzaj i jest nim właśnie dzbanecznik. Do tego rodzaju zalicza się za to aż ok. 140 gatunków! Wiele z nich to tzw. gatunki endemiczne, a więc takie, które w stanie dzikim są typowe wyłącznie dla danego, bardzo ograniczonego obszaru świata.
Dzbaneczniki występują w naturze, głównie w Azji Południowo-Wschodniej (Filipiny, Indonezja, Malezja, Tajlandia). Rosną tam w wilgotnej dżungli, jako pnące półkrzewy. Niektóre gatunki występują również m.in. w Australii oraz na Madagaskarze. W uprawie domowej to jedne z najbardziej oryginalnych roślin egzotycznych. Obecnie bez większego problemu można już nabyć dzbaneczniki w kwiaciarniach. Jednak przy pierwszym kontakcie z tą rośliną należy pamiętać, by wybierać raczej te najbardziej popularne i łatwiejsze w uprawie gatunki. Polecanym jest więc bardzo tolerancyjny Nepenthes ventrata, będący krzyżówką Nepenthes ventricosa i Nepenthes alata. Przed zakupem dzbanecznika warto również dowiedzieć się więcej o tych roślinach i o ich hodowli, dzięki czemu ustrzeżemy się błędów mogących doprowadzić do utraty tych niesamowitych kwiatów.
Dzbanecznik opis rośliny
Dzbaneczniki są pnączem, które zależnie od gatunku, może osiągać nawet do kilkunastu metrów długości. Rośliny te można jednak przycinać w warunkach domowych, by nie rozrastały się do takich monstrualnych rozmiarów.
Dzbaneczniki składają się ponadto zarówno z zielonych liści o płaskiej blaszce liściowej, jak również z tzw. dzbanków, które wbrew pozorom, wcale nie są kwiatami, lecz również liśćmi, choć odpowiednio zmodyfikowanymi tak, by mogły służyć roślinie do pozyskiwania pokarmu. Dzbanki te wiszą na zakończeniach specjalnie w tym celu wytwarzanych przez roślinę wąsów. Przez to dzbanecznik ma niesamowity, nieco upiorny wygląd. Dzbanki mają kształt wydłużonego pojemnika z wieczkiem (klapką) na górze. Dzięki ochronie wieczka, do dzbanka dostaje się mniej wody deszczowej, co z kolei zapobiega rozcieńczeniu przez nią cieczy trawiennej.
W środku dzban wypełnia specjalny płyn trawienny, który działa podobnie jak nasze soki trawienne! Liście te stanowią świetne pułapki na owady, którymi dzbaneczniki się żywią. Rośliny te potrzebują bowiem różne związki, głównie azotany, których nie uzyskałyby z samych tylko składników czerpanych z gleby i wody. Wielkość i dokładny kolor oraz wygląd dzbanka liściowego różni się też w zależności od gatunku tej rośliny, przy czym mogą one mieć od kilku do nawet kilkudziesięciu centymetrów długości.
Dzbanek posiada również tzw. kołnierzyk, nazywany też obrzeżem, który usytuowany jest na górze, wokół wejścia do środka dzbanu. Kołnierzyk ten pokrywa śliska i lepka, zwabiającą owady substancja. Gdy nieświadomy niczego owad siada na obrzeżu dzbanka i zaczyna spożywać tę atrakcyjną dla niego substancję, nagle zaczyna się ześlizgiwać i nie mogąc się uwolnić – wpada w końcu do środka dzbana-pułapki, gdzie zanurza się w cieczy trawiennej, z której nie ma już odwrotu. W rezultacie zostaje powoli rozłożony na poszczególne składniki odżywcze, które zostają wchłonięte przez głodną roślinę.
Dzbanecznik stanowisko i uprawa
Bogactwo gatunkowe dzbaneczników sprawia, że poszczególne gatunki mają nieco odmienne wymagania odnośnie uprawy, na co rzutuje ich naturalne środowisko życia. Nie mniej jednak, większość z nich wymaga stanowisk jasnych oraz kwaśnego i bardzo przepuszczalnego podłoża oraz wysokiej wilgotności powietrza. W hodowli sztucznej podłoże do ich uprawy powinno mieć zatem odczyn kwaśny, wynoszący optymalnie pomiędzy 3-5 pH. Podłożem może być mieszanka złożona z mchu torfowca, kory, torfu, perlitu i keramzytu. Można też użyć podłoże przeznaczone do uprawy storczyków. Najlepsza jednak do tego celu jest mieszanina torfu z perlitem i piaskiem, w proporcjach 3:1:1. Roślina ta nie toleruje jednak podłoży z dodatkiem nawozów, ponieważ te łatwo uszkadzają jej delikatne i wrażliwe korzenie.
Dzbaneczniki lubią pomieszczenia widne i dobrze nasłonecznione, ze światłem rozproszonym. Należy jednak unikać bezpośredniego kontaktu tej rośliny z promieniami słonecznymi. Dzbaneczniki nie mogą być narażane na silne działanie promieni słonecznych, ponieważ te mogłyby popalić i zniszczyć ich liście. U dzbanecznika bardzo łatwo bowiem o poparzenia. Jeśli roślina będzie miała nieodpowiednią (szczególnie zbyt dużą) ilość światła, jej dzbanki liściowe nie będą się odpowiednio wybarwiać i mogą dostawać np. chorobliwe czerwone plamy. Gdy będzie z kolei za ciemno, wtedy dzbanki przestaną w ogóle wyrastać.
Temperatura otoczenia nie powinna być niższa, jak 18 C i wyższa, niż 38 C. Najlepsza temperatura do ich uprawy to ok. 20 C i taką właśnie temperaturę powinno się utrzymywać przez cały rok, ponieważ dzbaneczniki nie przechodzą okresu spoczynku.
UWAGA! Dzbaneczniki potrafią w pewnym stopniu dostosować się do warunków panujących w mieszkaniu. Jednak należy pamiętać, że wybrane dla tej rośliny miejsce, powinno być już dla niej możliwie ostatecznym, ponieważ tak wymagające rośliny nie tolerują ciągach zmian, jak przenoszenie ich ciągle w inne miejsce. Idealnie będą więc rosły w specjalnym terrarium dla roślin.
Dzbanecznik podlewanie i przesadzanie
Dzbaneczniki są zaliczane do roślin trudnych w hodowli m.in. dlatego, że wymagają stosunkowo wysokiej wilgotności powietrza. Jest to jednak konieczne, ponieważ pochodzą z wilgotnych lasów równikowych, gdzie zwykle panuje wysoka wilgotność. Najlepsza dla nich wilgotność w warunkach uprawy domowej, to zakres pomiędzy 60-90%. W pomieszczeniach domowych panuje jednak zwykle za niska dla nich wilgotność ok. 40%. Dzbanki tej rośliny nie są wtedy w stanie normalnie się rozwijać i będą wyrastały jedynie same długie, zielone i normalne liście. Dlatego rośliny te należy często zraszać, w ilości ok. 3-4 razy dziennie. Jeśli jednak akurat z jakichś szczególnych względów wilgotność w mieszkaniu jest wysoka, lub utrzymujemy dzbanecznik w specjalnym oszklonym miejscu (terrarium) dla kwiatów, można to wtedy robić rzadziej. Do zraszania najlepiej jest przy tym używać wodę destylowaną lub z filtra odwróconej osmozy (RO), ewentualnie deszczową, jednak tylko w przypadku, gdy wiemy, że zanieczyszczenie powietrza w naszej okolicy jest niskie. Ostatecznie można do tego celu użyć także przegotowaną wodę z kranu, która jednak musi wtedy odstać przynajmniej 3 dni. Należy tego przestrzegać, ponieważ liście zraszane zbyt twardą wodą (np. świeżo z kranu) pokryją się szybko brzydkimi plamami, od soli zawartych w takiej wodzie. Z czasem zaczną też obumierać. Roślina bez dzbanków nie będzie się mogła właściwie odżywiać i obumrze całkowicie.
W kwestii podlewania trzeba pamiętać, że ziemia w której rosną dzbaneczniki, powinna być stale wilgotna, jednak nie mokra! Nie należy też umieszczać tych roślin bezpośrednio w wodzie (np. w uprawie hydroponicznej), ani nie stawiać doniczki na podstawce z wodą. Do podlewania używamy takiej samej wody, jak do zraszania tych roślin.
sadzonki dzbanecznika
Dzbaneczniki należy też przesadzać, co robi się przede wszystkim w okresie wiosennym, czyli w momencie, gdy podłoże jest już mocno przerośnięte przez korzenie i staje się przez to zbyt zbite. W czasie tego zabiegu należy jednak zachować dużą ostrożność, ponieważ korzenie dzbaneczników są bardzo delikatne i łatwo je wtedy uszkodzić.
Przy codziennej pielęgnacji, należy również pamiętać o usuwaniu całkowicie zwiędłych i usychających liści, w tym także tych z dzbankami. Robimy to odcinając je. Ponadto, by uzyskać i zachować zwarty pokrój rośliny (by nie rozrastała się jako długie pnącze, na wiosnę dobrze jest ją przyciąć, co robimy odcinając zbędne i zbyt długie pędy. Dzbaneczniki doskonale to tolerują.
Dzbanecznik nawożenie i rozmnażanie
W uprawie dzbaneczników nie wolno używać żadnych nawozów! Dzbaneczniki można za to rozmnażać w warunkach domowych. Najlepszym sposobem jest zrobić to poprzez sadzonki łodygowe, odkłady powietrzne i odrosty. Oczywiście można też teoretycznie zastosować rozmnażanie za pomocą nasion, jednak dzbanecznik jest rośliną rozdzielnopłciową, więc do takiego rozmnażania wymagana jest obecność dwu roślin, jedna rodzaju męskiego, a druga żeńskiego. Jest to więc na tyle skomplikowane, że lepiej korzystać wyłącznie z rozmnażania wegetatywnego.
Ile kosztuje dzbanecznik?
Cena owadożernej rośliny dzbanecznika zależy od jej wielkości i waha się od 30 złotych do 99 złotych (dzbanecznik XXL, okaz 2-3 letnie, 10 liści w tym 5 liści z dzbankami )
Leave a Reply