Ogród przed domem na wsi

Ogród przed domem na wsi nie może być jedynie trawnikiem czy bezładną mieszaniną roślinnej różności. Obecnie panuje moda na mieszkanie poza miastem i ogrody wiejskie stały się dużo bardziej atrakcyjne. Łatwiej też je aranżować, ponieważ mamy większy wybór wielu gatunków i odmian roślin ozdobnych. Lubisz tradycyjne ekologiczne ogrody wiejskie, więc koniecznie sprawdź, jak powinien wyglądać typowy ogród przed domem na wsi. Zaplanuj architektonicznie swój własny ogród na wsi.

Ogród na wsi – jak powstaje?

Ogród przed domem na wsi powstaje na bazie nieformalnego projektu aranżacji krajobrazu, tradycyjnych materiałów, gęstych nasadzeń oraz mieszanki roślin ozdobnych i jadalnych. Ogrody wiejskie swą historią sięgają bardzo wielu stuleci, choć ich popularność wzrosła dopiero w latach 70. XIX w. w Anglii. Stało się to głównie w odpowiedzi na dużo bardziej uporządkowane, angielskie ogrody osad mieszkalnych w stylu wiktoriańskim. Zastosowano w nich bardziej powściągliwe projekty z masywnymi klombami z kwiatami o różnych kolorach, tworzone głównie na bazie roślin jednorocznych.

Wpływowi brytyjscy autorzy i projektanci ogrodów, William Robinson z Gravetye Manor w Sussex i Gertrude Jekyll z Munstead Wood w Surrey, oboje opisali uprawę ogrodów wielskich na terenie Anglii. Seria tematycznych książek ogrodniczych Jekylla podkreśliła znaczenie i wartość naturalnych nasadzeń, które wywarły wielki wpływ na styl ogrodów w Europie i USA. W europejskich ogrodach wiejskich podkreśla się między innymi naturalne życie roślin gatunków rodzimych na danym terenie oraz ich naturalne wzory, wytwarzane przez np. sposób zapylania i samosiew.

Czy dawniej ogród przed domem na wsi był tym samym, co obecnie?

Najwcześniejsze ogrody wiejskie były znacznie bardziej praktyczne, niż ich współczesne wersje, co potwierdzają liczne badania naukowe. Kładzie się tu zwykle również nacisk na obecność warzyw i ziół, a także drzew owocowych, pszczelich uli, a nawet zwierząt gospodarskich (np. kóz, koni, bydła), jeśli wielkość obejścia na to pozwala oczywiście. Kwiaty dawniej wykorzystywano często nie jako głównych bohaterów ozdobnych, lecz głównie do wypełnienia dowolnych miejsc pomiędzy roślinami, budynkami i innymi elementami gospodarczo użytecznymi. Dopiero z czasem kwiaty w krajobrazie wiejskim stały się bardziej dominujące, znajdując ważne miejsce, szczególnie tej w części obejścia, jaka jest ogród przed domem na wsi. Dzisiejsze nowoczesne ogrody wiejskie obejmują wiec przede wszystkim niezliczone regionalne i miejscowe odmiany bardziej tradycyjnych kwiatów i ziół, w tym nawet roślin dzikich.

ogród przed domem na wsi 1

Rodzimy ogród przed domem na wsi, to naturalne i ekologiczne kształtowanie krajobrazu.

Naturalne kształtowanie krajobrazu, zwane także ogrodnictwem rodzimym, polega na stosowaniu lokalnych gat. i odmian drzew, krzewów, okrywowych i traw, ziół i kwiatów. Są one typowe dla obszaru geograficznego, w którym usytuowany jest dany ogród. Takie naturalne kształtowanie krajobrazu musi być dostosowane do lokalnego klimatu, geografii i hydrologii. Nie powinno też oczywiście wymagać żadnych pestycydów, nawozów, a najlepiej także podlewania. Jest to możliwe, tym bardziej że rodzime rośliny dostosowały się i ewoluowały zgodnie do warunków lokalnych przez nawet całe tysiące lat.

Zastosowania takie mogą być wręcz konieczne w celu pewnej profilaktycznej pielęgnacji drzew i innej roślinności w obszarach zdegradowanych ekologicznie, lub w zbyt zarośniętych krajobrazach. Rodzime rośliny najlepiej odpowiadają dzisiejszemu zainteresowaniu niewymagającym konserwacji ogrodnictwem ekologicznym i naturalnym kształtowaniem krajobrazu. Wiele uprawianych obecnie w ogrodach wiejskich gat. roślin jest też odpornych na szkodniki i na przetrwanie zimowych mrozów czy letnich upałów. Po wysianiu lub wysadzeniu mogą potem kwitnąć niekiedy bez żadnego nawadniania i nawożenia, odporne niemal na wszystko.

Polskie ogrody wiejskie mają szczególne tradycje.

Wywodzą się wprost z chłopskich ogrodów użytkowych istniejących już w XIII w., co opisał Baranowski w 1964 r. w książce „Zarys historii ogrodnictwa wiejskiego w Polsce”. Na Podlasiu pojawiły się w XV w. Przez setki lat chłopski ogród przed domem na wsi, jak i w innych miejscach obejścia, służył przede wszystkim jako źródło roślin użytkowych, jak warzywa, zboża, drzewa owocowe, czy zioła. Ogród na wsi, gdzie w Polsce życie nie było lekkie, musiał być bowiem bardzo praktyczny. Chłopi polscy nie mogli sobie pozwalać na marnotrawstwo ziemi i przestrzeni. Liczyły się przede wszystkim użyteczne płody rolne. Dlatego rośliny ozdobne zostały tu wprowadzone bardzo późno, bo dopiero na przełomie XVII i XVIII w.

Ze względu na rozwój ogrodów w rezydencjach magnackich, dworach i na włościach kościelnych, rośliny ozdobne stawały się jednak coraz popularniejsze i modne, aż w końcu trafiły i pod wiejskie strzechy. Od początku były też sadzone często w towarzystwie praktycznych w wykorzystaniu kulinarnym i leczniczym ziół. Według Jankowskiego („Dzieje ogrodnictwa w Polsce”z 1938 r.), na przełomie XVIII i XIX w., najpopularniejsze były już rośliny ozdobne jednoroczne i niektóre dwuletnie (m.in. malwy Alcea rosea).

Podlasie jest jednym z nielicznych regionów w Polsce, gdzie dobrze zachowała się tradycyjna architektura wiejska i kolorowe ogrody frontowe. Tego typu ogrody na wsi stanowią ważną część lokalnej kultury i tradycji oraz przyciągają wielu turystów z Polski jak z zagranicy. Aby chronić tę kulturę i krajobraz tradycyjnych wsi podlaskich, wraz z ich tradycyjnymi ogrodami, naukowcy zaczęli badać skład i formy sadzonych tam roślin. Tylko tak można skutecznie promować właściwe zachowania lokalnego ogrodnictwa tradycyjnego. Interesujące są również analizy zmian wyglądu ogrodów wiejskich na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci.

ogród przed domem na wsi

Ogród przed domem na wsi – roślinność.

Wiele gmin w Polsce szybko dostrzegło korzyści wynikające z naturalnego kształtowania krajobrazu, ze względu na finansowe ograniczenia budżetu i wymogi związane z ekologiczną gospodarką agroturystyczną. Szeroko pojęta opinia publiczna wymaga obecnie wdrażania naturalnych technik kształtowania krajobrazu, również z powodu konieczności oszczędzania wody, czasu i związanych z tym kosztów. Rodzime rośliny zapewniają ponadto bardziej odpowiednie środowisko dla miejscowych, często rzadkich i zagrożonych gat. owadów, ptaków i innych dzikich zwierząt.

Wiele z nich to endemity niewystępujące nigdzie indziej, lub jedynie w garstce miejsc na świecie. Rodzime rośliny uprawiane w ogrodach wiejskich zapewniają w nich większą różnorodność biologiczną, oferując niezliczone alternatywy dla często wprowadzanych odmian i gat. inwazyjnych. Rodzime rośliny ewoluowały na każdym terenie nie same, lecz wespół z innymi gatunkami, zwierzętami, grzybami i drobnoustrojami, tworząc złożoną sieć relacji i zależności (łańcuchy pokarmowe). Są przez to fundamentem ich rodzimych siedlisk i ekosystemów.

Promujące je ogrody na wsi często korzystają z cech nabytych dzięki ewolucji roślin i przyzwyczajania się ich do lokalnego klimatu, warunków i szkodników. Rośliny rodzime mogą bowiem wymagać na przykład gorszej gleby, mniejszych ilości nawadniania, eliminacji lub ograniczenia użycia pestycydów i herbicydów. Umożliwia to tańsze utrzymanie ogrodu i jednocześnie bardziej zrównoważonego krajobrazu.

Wiejskie ogrody na Podlasiu.

Badania inwentaryzacyjne ogrodów wiejskich robione tam przez naukowców na terenie gmin powiatu hajnowskiego, polegały na określeniu liczebności poszczególnych typów ogrodów. Podzielono je na: tradycyjne wiejskie, współczesne, zaniedbane. Przeprowadzono też szczegółową inwentaryzację tradycyjnych ogrodów przed domem na wsi. Wykazano, że w Polsce dominują w nich rośliny zielne. Stwierdzono ponadto zdecydowaną przewagę tradycyjnych ogrodów wiejskich, nad współczesnymi i innymi stylistycznie założeniami ogrodowymi. Najliczniej tradycyjne ogrody przed domem na wsi (tzw. przedogródki) występują w rejonach położonych z dala od miast i ośrodków przemysłowych.

Dominują w nich obecnie rośliny kwiaty ozdobne (94,3%). W nielicznych przypadkach (5,8%) towarzyszą im również drzewa i krzewy sadownicze. Natomiast niemal wcale lub wcale nie odnotowuje się już w nich obecności roślin warzywnych oraz ziół, chyba że są to zioła stanowiące też jednocześnie popularne i atrakcyjne rośliny ozdobne (np. mięta, lawenda, macierzanka, tymianek czy majeranek). W badanych ogrodach na wsi dominującą grupę stanowią za to zimujące w gruncie byliny ozdobne (34%). Natomiast drugą pod względem częstotliwości występowania wykazano grupę roślin jednorocznych (26,8%).

Z kolei w ogrodach o charakterze raczej współczesnym, a nie wiejskim, stwierdzono głównie obecność drzew i krzewów iglastych oraz czystych trawników i kwiatów obcych naszej rodzimej, lokalnej wiejskiej tradycji. Najbardziej popularne gat. roślin w ogrodach przed domem na wsi w Polsce, to: m.in. tulipany, konwalie, przebiśniegi, irysy, rudbekie, piwonie, róże, floksy, astry, chryzantemy, cynie, zawilce, mięta pieprzowa, aksamitki, kosmos podwójnie pierzasty, niecierpki, stokrotki, bratki, michałki i nieśmiertelne na wsiach malwy oraz nagietki. Spotkamy tu również: bzy lilaki, jaśminowce, głogi, pigwowce japońskie, jałowiec pospolity, tuje, świerki i sosny.