Prace w ogrodzie w listopadzie

W listopadzie ogród przechodzi wiele zmian, a jego żywe kolory stopniowo blakną. Staje się też nieco mniej produktywny, aż w końcu zamiera na zimową przerwę od wegetacji. Jest wtedy wiele rzeczy do zrobienia i przygotowania na przyszły rok. Wciąż trzeba też kosić trawnik i zbierać np. jabłka odmian późniejszych. Masz ogród, więc konieczne przeczytaj i zobacz, jak powinny wyglądać prace w ogrodzie w listopadzie. Jeszcze dziś sprawdź, jakie listopadowe prace w ogrodzie należy wykonać od A do Z.

Prace w ogrodzie w listopadzie – ogród kwiatowy.

W tym czasie usuwamy wszelkie resztki (opadłe liście i gałązki drzew, obumarłe rośliny jednoroczne i części wieloletnich bylin). Usuwamy też porażone grzybami i chorobami części roślin, pakiety nasienne i kwiatostany. Zabezpieczamy rośliny wieloletnie z myślą o ich przezimowaniu i przyszłym sezonie wegetacyjnym. Liści i innych resztek nie wolno palić, jest to obecnie zakazane. Należy to wszystko zebrać, zapakować w worki i wyrzucić na śmietnik. Tylko z resztek nieskażonych grzybami i chorobami można zrobić kompost.

Jak zadbać o róże na zimę?

Krzewy róż okopujemy ziemią, dla zabezpieczenia przed mrozem. Do połowy listopada można jeszcze sadzić wrzosy. Ściółkujemy też byliny i krzewy ozdobne wrażliwe na niskie temperatury (np. różaneczniki, magnolie, żaneczniki, berberysy). Sypiemy pod nie korę sosnową, trociny, igliwie lub liście. Krzewy zimozielone można też całe okryć słomianymi matami lub gałązkami roślin iglastych. Po pierwszych przymrozkach, cebule tulipanów, narcyzy, hiacynty czy lilie na rabatach zabezpieczamy ściółką.

Ma to być 5 cm warstwa liści, torfu, kory lub pociętej słomy. Przed zimą należy też dobrze podlać zimozielone drzewa i krzewy, by nie obumarły od zimowej suszy. Listopad wymaga ponadto pierwszego przeglądu wykopanych i przechowywanych w pomieszczeniach części roślin (np. bulwy begonii, karpy dalii, cebulki kwiatowe).

Prace w ogrodzie w listopadzie – ogród warzywny.

Listopadowe prace w ogrodzie wymagają rozplanowania przyszłorocznych upraw i zbiorów warzyw. Umożliwi to ich dobrą rotację (płodozmian). Ten sam rodzaj upraw każdego roku na jednym gruncie osłabia ziemię, gromadzi szkodniki i choroby roślin. Typowe grupy warzyw to: korzeniowe, kapustne, rośliny strączkowe (groch, fasola) i inne (m.in. ziemniaki, cebula, pomidory). Przenoś potem i zmieniaj te uprawy co roku tak, aby ta sama grupa była zawsze na innym miejscu.

Prace w ogrodzie w listopadzie

Rośliny z poszczególnych grup nie mogą rosnąć na tym samym obszarze dłużej, niż sezon. W listopadzie poprawiamy też stan gleby w warzywniaku. Przekopujemy ziemię, przesypując ją dobrze przegniłym obornikiem. Mroźna i wilgotna zimowa pogoda rozłoży go jeszcze bardziej do wiosny. Wiosną przekopaną ziemię wystarczy uprzątnąć z liści i pograbić, a potem można już siać i sadzić nowe warzywa.

W listopadzie należy też zrobić przegląd wykopanych i przechowywanych ziemniaków, pod kątem ewentualnych oznak gnicia. Można też obsiać korytka odpornymi ziołami i umieścić je na parapecie w kuchni. Zimą użyjemy je świeże do potraw.

Prace w ogrodzie w listopadzie – ostatnie zbiory.

Listopadowe prace w ogrodzie obejmują też ostatnie zbiory w sezonie. Tak późno można jeszcze zbierać:

kapustne – jarmuż, kapusty i brukselka;

warzywa korzeniowe – pasternak (zaczynamy zbierać pasternak po tym, jak pierwsze przymrozki osłodzą jego smak), ostatnia marchewka, buraki, selery (pod słomą) czy topinambur;

sałaty – o tej porze roku można jeszcze zbierać wszystkie wytrzymałe liście sałat, jak np. rukola, czy portulaka zimowa;

kwiaty jadalne – nasturcje i altówki;

zielone warzywa liściaste – boćwina, szpinak, koper włoski, por;

ostatnie dynie, późne odmiany jabłek czy gruszek;

owoce ostatnich odmian malin jesiennych, powtarzających owocowanie;

zioła – wytrzymałe zioła (np. pietruszka, kolendra czy trybula) oraz zioła zimozielone (np. rozmaryn, szałwia, cząber laurowy czy cząber zimowy).

Prace w ogrodzie w listopadzie – drzewa owocowe.

Rozpocznij przycinanie jabłoni i gruszy. Skróć gałęzie prowadzące o jedną trzecią. Całkowicie usuń natomiast wszystkie te gałęzie, które się krzyżują i ocierają o siebie. Sadzenie i przesadzanie drzew owocowych powinno przebiegać w odpowiedni dla nich sposób. Wykop więc najpierw dostatecznie duży dołek, dwa razy większy od kuli korzeniowej. Na dno dodaj dużo materii organicznej (np. kompost z liści, obornik). Zasadź drzewo na tym samym poziomie, na którym jak widać po pniu, było poprzednio.

Zapewnia to, że miejsce szczepienia we właściwy sposób znajdzie się poniżej poziomu gleby. Jeśli nie masz już miejsca na małe drzewko lub krzew owocowy w ziemi ogrodu, posadź je w doniczce. Użyj 37-litrowego pojemnika, wypełnionego dobrą glebą zmieszaną z kompostem. Można też dosypać trochę wolno uwalniającego się nawozu do drzew i krzewów owocowych. Na dno doniczki trzeba ponadto nałożyć sporo kamienistego drenażu. Maliny owocujące latem i jeżyny trzeba w listopadzie poprzycinać i popodwiązywać.

jesienne prace w sadzie to przycinanie drzewek i krzewów
przycinanie drzewka

Listopadowe prace w ogrodzie wymagają również uporządkowania rabat truskawkowych, powycinania starych liści i pousuwania chwastów. Jeśli mamy pod drzewami i krzewami rabarbar w ogrodzie, w tym czasie można go poregulować, usuwając jego nadmiar. Można też oczywiście porozsadzać go w nowe miejsca. Regularnie sprawdzaj również przechowywane owoce i usuwaj te sztuki, które wykazują wszelkie oznaki zgnilizny.

Prace w ogrodzie w listopadzie – przycinanie drzew i krzewów oraz sprzątanie.

Listopadowe prace w ogrodzie wymagają również przycinania i posprzątania resztek. Należy na przykład poprzycinać w tym czasie wszystkie róże. Odcinamy przy tym większość rocznego wzrostu i usuwamy duże zdrewniałe łodygi. Wskazane jest również cięcie piwonii tuż nad ziemią, aby promować zdrowy wzrost tych roślin następnej wiosny. Należy ponadto uporządkować granice ogrodu, wszelkie ścieżki, płotki, rabatki. Musimy też rozplanować najlepiej już wtedy dodatki lub podziały, które chcemy wprowadzić następnej wiosny.

Najlepiej robić to bowiem, gdy pomysł jest jeszcze świeży w naszym umyśle. Trudno jest przecież przypomnieć sobie potem, jak wyglądał nasz pomysł, gdy nadejdzie wiosna. W listopadzie trzeba ponadto podzielić i posegregować byliny, które kwitną wiosną (np. piwonie i łubiny, ciemierniki, pulmonarię). Wykopmy je, podzielmy i przesadźmy od razu w nowo zaplanowane miejsca. Byliny kwitnące w środku lata, najlepiej podzielić dopiero na wiosnę – to dobra ogólnie znana zasada.

Nowe nasadzenia w ogrodzie

Nowo posadzone krzewy lub drzewa należy w tym czasie sprawdzić i zabezpieczyć tak, by zimowy mróz nie uczynił im szkody. Dodaj też kilka centymetrów kompostu na rabaty kwiatowe i warzywne. Wykop ponadto te rośliny, które wymagają przechowywania zimą w suchym, ciemny m i chłodnym pomieszczeniu. Martwe, zamierające rośliny i kwiaty trzeba zgrabić, powycinać i uprzątnąć. Usuń przy tym również ostatnie opadłe liście z okolic podstawy roślin, aby zapobiec zimowaniu tam ślimaków. Wiosną po przebudzeniu, ślimaki od razu wyjedzą bowiem kiełkujące młode pędy.

Byliny

Delikatne byliny ochroń ściółką z kompostu. Powiąż długie, luźne pędy roślin pnących, aby zapobiec ich uszkodzeniu podczas silnego zimowego wiatru. Oczyść i pozbądź się także wszystkich chorych elementów roślin i kwiatów. Nie dodawaj jednak potem do pryzmy kompostowej, bo przeniesiesz choroby i pasożyty roślinne dalej.

Prace w ogrodzie w listopadzie – sadzenie.

Listopadowe prace w ogrodzie wymagają posadzenia zaplanowanych róż, drzew i krzewów z nagimi korzeniami. Należy zakupić i posadzić wszelkie zaplanowane rośliny tego rodzaju, które mają korzenie uśpione. Chodzi o kupne sadzonki z gołymi korzeniami, ochronionymi wilgotną owijką. Przed posadzeniem dobrze jest namoczyć je dobrze.

Wystarczy wstawić je na noc korzeniami do wiadra z wodą i posadzić następnego dnia. W tym czasie przesadzamy teżże, drzewa i krzewy zaplanowane do zmiany ich dotychczasowego stanowiska. Przed przesadzeniem przygotowujemy nowe miejsce, kopiąc odpowiedniej wielkości dół i wysypujemy go kompostem.

Potem wykopujemy ostrożnie sadzonkę ze starego miejsca i zawijamy korzenie w worek. Przenosimy ją w nowe miejsce i przesadzamy tak szybko, jak to możliwe. Na koniec trzeba je już tylko dobrze podlać. Po pierwszych mrozach sprawdzamy, czy sadzonki nie wymarzają.

prace w ogrodzie w listopadzie grabienie trawnika

Prace w ogrodzie w listopadzie – inne prace w tym czasie.

Zgrab trawniki i skoś je ostatni raz. Zgarnięte zdrowe liście zapakuj jeszcze wilgotne do czarnych worków na śmieci. Przebij w nich kilka otworów, aby zapewnić przynajmniej niewielką cyrkulację powietrza. Następnie odłóż wypełnione worki gdzieś na bok i zapomnij o nich na rok lub dłużej. Liście powoli przegniją, tworząc kompost liściowy, idealny do późniejszego kondycjonowania gleby i ściółkowania ogrodu.

Należy to wykonać o tej samej porze roku, czyli w listopadzie, ale dopiero w przyszłym roku.

Unikaj chodzenia po trawniku, jeśli jest podmokły, aby uniknąć ubijania gleby. Owiń izolację wokół zewnętrznych kranów i rur wodociągowych. Ostatni przed zimą wysiew nawozu pod rośliny ogrodowe należy wykonać na początku omawianego miesiąca. Sprawdź też więzi i kołki podporowe drzew i krzewów w ogrodzie. Upewnij się, że są całe i nie wrzynają się w pnie. Jeśli są słabe, wymień je. Muszą przecież wytrzymać zimowe zawieruchy. Opróżnij ponadto zawartość dobrze skompostowanych pojemników, rozkładając powstały nawóz gdzie się da na gołej ziemi.