Widliczka (Selaginella): uprawa i pielęgnacja w domu

Widliczka (Selaginella) to delikatna roślina o drobnych, mchowatych lub pierzastych pędach, która wygląda jak miniaturowa paproć. Tak naprawdę nie jest jednak paprocią, tylko widłakiem. Widliczka lubi stałą wilgoć i wysoką wilgotność powietrza, dlatego najlepiej rośnie w terrarium lub w oknie kwiatowym. Poniżej dowiesz się, jakie gatunki wybrać, jak ją pielęgnować i jak rozmnażać.

Widliczka: co to za roślina i skąd pochodzi?

Rodzaj Selaginella liczy około 700 gatunków. Należą one do widłaków, czyli roślin zarodnikowych, które nie kwitną. Ich dalecy krewni tworzyły ogromne lasy w karbonie, dlatego widliczki wyglądają nieco prehistorycznie. Większość gatunków pochodzi z wilgotnych lasów tropikalnych, głównie Ameryki Południowej i Środkowej.

Pędy widliczki rozwidlają się dwudzielnie i pokrywają je drobne, łuskowate listki. Na szczytach niektórych pędów wyrastają zarodnie, w których powstają zarodniki. Pokrój bywa różny: jedne gatunki są wzniesione, inne płożące, a niektóre tworzą pnącza. Kolor pędów waha się od jasnej zieleni, przez miedziany, po niebieskawy.

W Polsce dziko rosną tylko nieliczne gatunki widliczek. Dlatego do uprawy kupuj rośliny w sklepach ogrodniczych i nie zrywaj ich w naturze.

Jakie gatunki widliczki uprawia się w domu?

Widliczka Martensa (Selaginella martensii) ma wzniesiony pokrój i dorasta do około 20 cm. U nasady pędów wypuszcza cienkie, bezlistne wyrostki podobne do korzeni, które ukorzeniają się po dotknięciu wilgotnego podłoża.
Widliczka Kraussa (Selaginella kraussiana) tworzy niski, mchowaty dywan o wysokości kilku centymetrów i szerokości do około 40 cm.
Widliczka Willdenowa (Selaginella willdenowii) jest wyższa i pnąca, a jej liście mają niebieskawy połysk.
Widliczka łuskowata (Selaginella lepidophylla) nazywana jest różą jerychońską lub zmartwychwstanką. Pochodzi z terenów pustynnych Meksyku i południa Stanów Zjednoczonych.

Widliczki sprawdzają się w oknach kwiatowych, terrariach i ogrodach zimowych. Inne gatunki, na przykład Selaginella apoda czy Selaginella uncinata, spotkasz rzadziej.

Widliczka ze wzniesionymi zielonymi pędami i jasnymi wierzchołkami

Widliczka o wzniesionych pędach z jasnymi wierzchołkami.

Jakie stanowisko lubi widliczka?

Widliczka potrzebuje miejsca jasnego, ale bez bezpośredniego słońca, na przykład w półcieniu. W zbyt ciemnym miejscu blednie i się wyciąga. Natomiast w pełnym słońcu liście szybko zasychają.

Najlepiej czuje się w temperaturze pokojowej, około 20 do 22°C. Zimą może być chłodniej, jednak nie poniżej około 13°C. Ponadto unikaj przeciągów i gwałtownych zmian temperatury. Widliczkę Kraussa można latem wystawić na zewnątrz w cieniu, ale na zimę trzeba ją przenieść do domu.

Jak podlewać widliczkę i zapewnić jej wilgotne powietrze?

To największe wyzwanie w uprawie. Podłoże powinno być stale wilgotne, ale nie mokre i nie stojące w wodzie. Nigdy nie dopuszczaj do jego przesuszenia, a zimą podlewaj tylko nieco rzadziej. Najlepiej używać miękkiej, odstanej wody o temperaturze pokojowej.

Równie ważna jest wilgotność powietrza. Ogrodnicy z Nowojorskiego Ogrodu Botanicznego zaznaczają, że w łazience zwykle jej brakuje, a samo zraszanie nie wystarcza (NYBG). Dlatego zapewnij roślinie:

szklane naczynie, terrarium lub okno kwiatowe,
doniczkę postawioną na tacce z mokrymi kamykami,
nawilżacz powietrza w ogrzewanym pomieszczeniu.

Wyjątkiem jest zmartwychwstanka, która znosi suszę. Po zasuszeniu zwija się w kulę, a po włożeniu do wody rozwija się w ciągu kilkunastu godzin i znów zielenieje. Nie powtarzaj jednak tego zbyt często, bo osłabia to roślinę.

Jakie podłoże i nawożenie są najlepsze dla widliczki?

Korzenie widliczki są płytkie, dlatego wybierz płaską doniczkę. Podłoże powinno być lekkie, próchniczne i przepuszczalne, na przykład ziemia do roślin doniczkowych z dodatkiem torfu lub włókna kokosowego oraz perlitu. Przesadzaj wiosną co rok lub dwa lata.

Nawoź słabo, ponieważ roślina nie lubi nadmiaru soli. Wystarczy płynny nawóz do roślin zielonych w połowie zalecanej dawki co 3 do 4 tygodni od wiosny do końca lata. Zimą nie nawoź.

Gęsty zielony dywan z drobnych listków, który tworzą niektóre gatunki

Niektóre widliczki tworzą gęsty, mchowaty dywan z drobnych listków.

Jak rozmnażać widliczkę?

Widliczka nie kwitnie, a w naturze rozmnaża się zarodnikami. W domu najłatwiej rozmnożyć ją jedną z dwóch metod:

Przez podział kęp: wiosną rozdziel rozrośnięty krzaczek tak, aby każda część miała korzenie i kilka pędów.
Przez sadzonki pędowe: kilkucentymetrowe wierzchołki połóż na wilgotnym podłożu i przykryj przezroczystym pojemnikiem, który utrzyma wilgoć.

Ukorzenianie trwa kilka tygodni i nie zawsze się udaje. Gatunki z korzeniopodobnymi wyrostkami, takie jak widliczka Martensa, ukorzeniają się też same, gdy pędy dotkną podłoża.

Jakie choroby i szkodniki atakują widliczkę?

Najczęściej problemy wynikają z błędów w uprawie. Brązowienie i zasychanie liści oznacza zwykle przesuszenie, suche powietrze lub poparzenie słońcem. Z kolei gnicie pędów i pleśń pojawiają się przy nadmiarze wody, chłodzie i braku wymiany powietrza.

Szkodniki zdarzają się rzadko. Jeśli już, są to głównie przędziorki, które lubią suche powietrze. Zwiększ wtedy wilgotność i opłucz roślinę letnią wodą. Mocno uszkodzoną widliczkę trudno uratować, jednak warto usunąć zniszczone pędy i spróbować ukorzenić zdrowe fragmenty.

Więcej o roślinach lubiących wilgoć przeczytasz w artykule o pielęgnacji i uprawie paproci oraz w poradniku jak przygotować kwiaty doniczkowe do jesieni.