Mak polny (Papaver rhoeas) to jednoroczna roślina o jaskrawoczerwonych kwiatach, która od maja do lipca zdobi pola, łąki i ogrody. Jest pospolity w całej Polsce, ale uchodzi też za chwast upraw. Wszystkie jego części zawierają niewielkie ilości alkaloidów, dlatego uznajemy go za roślinę lekko trującą. Poniżej wyjaśniamy, jak go rozpoznać, jak uprawiać i kiedy należy zachować ostrożność.
Czym jest mak polny?
Gatunek należy do rodziny makowatych. Nazywa się go też makiem zwyczajnym, pospolitym lub czerwonym. W Polsce jest archeofitem, czyli gatunkiem, który pojawił się u nas już w prehistorii wraz z uprawą zbóż. Dawniej występował obficie na polach, a obecnie częściej spotkasz go na ugorach, przydrożach i w mieszankach łąk kwietnych.
Czerwony mak kojarzy się w Polsce z bitwą pod Monte Cassino, a w krajach Wspólnoty Narodów z pamięcią o poległych w I wojnie światowej. Ponadto pozostaje symbolem lata i polskiej wsi.
Maki często rosną na ugorach i ścierniskach.
Jak wygląda ta roślina?
To roślina delikatna, o szarozielonych, pierzasto wciętych liściach i owłosionych łodygach. Dorasta zwykle od 30 do 90 cm. Kwiaty wyrastają pojedynczo na długich szypułkach, a ich pąki zwisają w dół. Po rozkwitnięciu kwiat unosi się do góry, a cztery cienkie, jakby bibułkowe płatki mają intensywnie czerwoną barwę i ciemną plamę u nasady.
Po przekwitnieniu powstaje niewielka makówka, która zawiera tysiące drobnych, czarnych nasion. Dojrzała makówka otwiera się pod tarczką, a nasiona wysypują się przez szczeliny. Dzięki temu mak polny doskonale się rozsiewa.
Pąki maków zwisają, a kwiaty unoszą się ku górze.
Kiedy kwitną maki?
Kwitnie od maja do lipca, a pojedynczy kwiat żyje zaledwie dzień lub dwa. Jednak roślina wytwarza ich bardzo dużo, więc łany maków barwią pola przez kilka tygodni. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez wiele lat i kiełkują po poruszeniu gleby, dlatego maki pojawiają się często na świeżo przekopanych terenach.
Czy mak polny jest trujący?
Roślina zawiera alkaloid rhoeadynę, który działa łagodnie uspokajająco. Najwięcej substancji jest w białym, mlecznym soku. Roślina jest lekko trująca, zwłaszcza dla koni, bydła i świń, jeśli zjedzą duże ilości w czasie kwitnienia. Objawami są pobudzenie, niepokój, biegunka i drgawki.
- Nie podawaj dzieciom naparów ani syropów z maku polnego.
- Nie jedz zielonych makówek ani soku z łodyg.
- Pamiętaj, że mak polny to inny gatunek niż mak siewny, z którego pochodzą nasiona do ciast.
- Dzieci i zwierzęta trzymaj z dala od rośliny, gdy rosną w ogrodzie.
Dawniej płatki maku stosowano w ludowej medycynie jako środek na kaszel czy bezsenność, jednak dziś nie zaleca się samodzielnego leczenia. Płatki bywają dodawane do mieszanek ziołowych jako element dekoracyjny.
Mak polny ma jaskrawoczerwone, delikatne płatki.
Jak uprawiać maki w ogrodzie?
Ta roślina jest łatwa w uprawie. Potrzebuje słonecznego, otwartego stanowiska i przepuszczalnej, średnio żyznej gleby. Wysiewaj nasiona od razu na miejsce stałe, wiosną lub we wrześniu, ponieważ roślina źle znosi przesadzanie. Nasiona są bardzo drobne i kiełkują na świetle, dlatego tylko lekko je dociśnij do ziemi.
- Nie nawoź zbyt mocno, bo rośliny będą wyrastać kosztem kwiatów.
- Zostaw makówki, jeśli chcesz, aby mak sam się wysiewał.
- Do wazonu ścinaj pąki i opalaj końce łodyg, aby soku nie wyciekało.
Najpopularniejszą odmianą ogrodową jest mak 'Shirley’, dostępny też w wersjach z pełnymi i strzępiastymi płatkami. Szczegółowy opis gatunku znajdziesz na stronie Instytutu Ogrodnictwa PIB. Maki pięknie wyglądają obok innych dzikich kwiatów, na przykład żmijowca zwyczajnego czy krwawnika pospolitego.
Jak zwalczać maki, gdy są chwastem?
Na rabatach i w warzywniku najłatwiej wyrywać siewki, zanim zawiążą makówki. Bank nasion w glebie jest jednak trwały, dlatego zabieg trzeba powtarzać przez kilka sezonów. Na polach uprawnych pomaga zmianowanie, dobry płodozmian i konkurencyjne rośliny uprawne.
Najczęstsze pytania: mak polny
Czy mak polny jest jadalny?
Nie zaleca się jego jedzenia. Roślina zawiera alkaloidy, a nasiona do wypieków pochodzą z maku siewnego.
Czy maki są objęte ochroną?
Nie, to pospolity gatunek i można go uprawiać oraz zrywać w niewielkich ilościach.
Czy mak polny jest rośliną jednoroczną?
Tak, ale łatwo się rozsiewa i co roku pojawia się w tych samych miejscach.
Kiedy siać maki?
Wiosną od kwietnia lub we wrześniu, bezpośrednio na miejsce stałe.
Zostaw komentarz