Palma daktylowa, nazywana też daktylowcem, to roślina obecnie chętnie uprawiana w mieszkaniach. Ceni się ją głównie za jej bardzo egzotyczny, tropikalny wygląd. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy daktylowiec nadaje się do uprawy w domu, a pielęgnacja tych roślin może sprawiać dużo trudności. Warto zatem wiedzieć, które daktylowce najlepiej nadają się do tego celu, jak w ogóle wygląda uprawa takiej palmy w warunkach odmiennych od naturalnych, oraz jakie choroby mogą zagrażać tej pięknej roślinie.
Palma daktylowa (łac. Phoenix dactylifera L.) to daktylowe drzewo, będące gatunkiem z rodziny arekowatych (łac. Arecaceae), potocznie nazywanych po prostu palmami, a także rzędu arekowce (łac. Arecales) oraz kladu jednoliścienne (łac. monocots), znajdującego się w obrębie kladu okrytonasiennych.
Charakterystyka palmy daktylowej
W stanie dzikim roślina ta praktycznie nie występuje. Jest bowiem cenionym gatunkiem uprawnym, którego hoduje się obecnie w wielu krajach świata. Obecnie są tez bardzo modne w uprawie domowej. Zapewniając im odpowiednie warunki rozwoju, można wtedy otrzymać dużą i ładną roślinę, która nada tropikalny i egzotyczny wygląd pomieszczeniom mieszkalnym.
Daktylowce to rośliny drzewiaste wolnorosnące, które wytwarzają pień zwany kłodziną. Jednak w warunkach uprawy domowej nie rosną zbyt duże i nie wytwarzają oczywiście typowej i wyraźnej kłodziny. Pień kłodziny ma w swej górnej części charakterystyczne ślady po odcinanych w miarę naturalnego obumierania i schnięcia dolnych liściach. Nowe liście wyrastają natomiast z samego szczytu kłodziny, ich trzon główny jest przy tym łukowato wygięty i zbudowany z wielu osadzonych na nim, długich i lancetowatych listków. Kwiatostan tej palmy jest w kształcie kolby i pojawia się wyłącznie u starszych roślin. Niestety daktylowce kwitną i owocuję jedynie w naturze, w hodowli domowej jest to niespotykane.
plantacja palm daktylowych
Odmiany palmy daktylowej
Palmy daktylowe są uprawiane głównie w krajach arabskich, szczególnie w północnej Afryce. Są też gatunki tego rodzaju, występujące w tropikalnych rejonach Afryki oraz Azji (tu głównie w Indiach). Jako roślina doniczkowa najczęściej jest uprawiana palma daktylowa z Wysp Kanaryjskich. Wybrano właśnie ten gatunek, ponieważ ma najlepsze zdolności adaptacyjne do warunków innych, niż naturalne, a więc do sztucznej uprawy doniczkowej w warunkach domowych. Daktylowiec kanaryjski (łac. Phoenix canariensis) jest też często nazywany palmą kanaryjską, z powodu swego pochodzenia. Jest to palma wzniesiona, której liście są złożone z jaskrawozielonych listków, które w warunkach naturalnych osiągają długość nawet do 5 m. Gatunek ten jest najwytrzymalszy, wytwarza też grubszą kłodzinę i rośnie wolniej niż inne daktylowce. Ponadto, najlepiej ze wszystkich daktylowców nadaje się do uprawy domowej.
Typowa palma daktylowa, czyli daktylowiec właściwy (łac. P. dactylifera), rośnie znacznie silniej i szybciej niż daktylowiec kanaryjski, dorastając w naturze do 20 m. W płd. Afryce, płd.-zach. Azji i Hiszpanii uprawia się ją, jako drzewo owocowe na daktyle. To właśnie z tej odmiany pochodzą słodkie, wspaniałe daktyle bakaliowe, jakie kupujemy w sklepach spożywczych.
Znany jest też daktylowiec niski (łac. Phoenix roebelenii) pochodzący z Indii. Uważa się go za najpiękniejszą palmę daktylową. Roślina ta ma bardzo gęste i drobniejsze ulistnienie w porównaniu z innymi daktylowcami. Jest jednak trudniejsza w uprawie domowej, nadając się przez to raczej głównie do gorących szklarni i oranżerii. Wiele osób i tak podejmuje się jednak uprawy tej atrakcyjnej rośliny w mieszkaniach, nie tylko z powodu urody, ale także dla jej mniejszych rozmiarów w porównaniu z innymi daktylowcami.
Palma daktylowa stanowisko i uprawa
Daktylowiec kanaryjski i daktylowiec niski w uprawie domowej powinny latem stać w miejscu słonecznym i osłoniętym od wiatru, szczególnie, jeśli latem wystawia się je na dwór. Te okazy, które uprawia się w domu przez cały rok, w okresie wegetacji letniej powinny stać w miejscu jasnym, jednak nie bezpośrednio w słońcu i najlepiej ok. 0,5-2 m od okna. Zimą należy z kolei zapewnić tej roślinie miejsce dobrze oświetlone i chłodne (z temperaturą 4°C). Jednak w przypadku palmy kanaryjskiej, wymóg ten dotyczy wyłącznie osobników starszych, czyli mających powyżej 3 lat. Młodsze okazy daktylowców kanaryjskich powinny zimować w wyższej temperaturze, wynoszącej 8-10°C. Daktylowiec niski musi mieć z kolei miejsce ciepłe, gdzie temperatura nie może spadać niżej, jak 16°C.
Palma daktylowa podlewanie i przesadzanie
Palma daktylowa lubi wilgoć, więc powietrze w pomieszczeniu, w którym ta roślina stoi, powinno być wilgotne. Dlatego zaleca się, by podstawka pod doniczką była szersza i wysypana keramzytem lub drobnymi kamykami, które należy zraszać wodą (muszą być cały czas mokre, jednak nie zalane wodą, by doniczka z palmą nie stała w wodzie). Jeśli chodzi o samo podlewanie, to w okresie wegetacji należy podlewać daktylowce raz w tygodniu i obficie, jednak nie przelewając. Ziemia w doniczkach powinna tez mieć dobry drenaż, więc po podlaniu, woda powinna szybko przesiąknąć na podstawkę i po kolejnych 20 minutach powinna zostać ostatecznie wchłonięta w glebę. Zimą daktylowce należy podlewać dużo oszczędniej. Daktylowce przynajmniej 3 razy w tygodniu należy też zraszać z wierzchu. Do ich podlewania i zraszania trzeba używać najlepiej wody odstanej i letniej, o pH w granicach 5-6.
Młode palmy daktylowe należy koniecznie co roku przesadzać, natomiast starsze tylko w miarę potrzeby, a więc co 2-3 lata. Ziemia dla tych roślin powinna być średnio ciężka i ma zawierać dużą ilość próchnicy, a jej odczyn pH powinien wynosić 5,7-6,8. Najbezpieczniejsza jest już gotowa, kompostowa ziemia doniczkowa do palm, mająca domieszkę wyprażonego piasku i gliny (w proporcjach 6:3:1).
Nawożenie i rozmnażanie. Palmy daktylowe należy nawozić w okresie od marca do lipca, stosując do tego celu płynne nawozy o składzie pierwiastków i mikroelementów przeznaczonym dla palm. Najlepszy i najbezpieczniejszy do tego celu jest więc specjalny, kupny nawóz dla palm, który wlewa się do wody i dopiero taką mieszanką podlewa rośliny.
Rozmnażanie daktylowca może być prowadzone wyłącznie z nasion, co jest jednak dosyć łatwe, choć długotrwałe (w odpowiednim mikroklimacie trwa 2-6 miesięcy). Najpierw jednak należy 2 dni moczyć nasiona w letniej i dopiero wtedy wysadzić na głębokość 1 cm, do ziemi do palm zmieszanej z piaskiem w proporcji 1:1, a następnie podlać. Na doniczkę z posadzonym ziarnem daktylowca trzeba też założyć foliową torebkę, przymocowaną do doniczki gumką lub sznurkiem. Stworzy to odpowiedni mikroklimat dla skiełkowania nasiona (torebka działa tu niczym szklarnia). Torebki tej nie wolno zdejmować do momentu, aż młoda siewka urośnie na wysokość ok. 4 cm. Gdy to nastąpi, należy z kolei zacząć hartować siewkę przez 7 dni, zdejmując codziennie foliową torebkę na ok. 4 godziny w okresie południowym. Po tym czasie można ją całkowicie usunąć, a siewkę przesadzić do doniczki z ziemią dla palm, o średnicy nie większej, jak 12 cm i zwężającej się ku dołowi. W tej doniczce sadzonka ma rosnąć przez pierwszy rok uprawy, potem należy ją przesadzić. Nawożenie młodego daktylowca trzeba zacząć stosować dopiero po pierwszym półroczu jego życia. Uwaga – nie wolno przy tym wysadzać siewek w ziemię już zawierającą nawóz granulowany! Wskazane jest też, by w okresie letnim, doniczki z siewkami, podobnie jak starsze palmy, także stały na podstawce wypełnionej do połowy mokrym keramzytem.
palma daktylowa
Palma daktylowa choroby i szkodniki
Daktylowce mogą atakować głównie przędziorki i wełnowce. Do zwalczania przędziorków można użyć specjalistyczny preparat przędziorkobójczy, których jest kilka do wyboru. Natomiast wełnowce zwalcza się robionymi co 2 tyg. opryskami preparatem Provado Plus AE (na czas tych oprysków trzeba jednak wystawiać rośliny na zewnątrz, ponieważ takie środki są szkodliwe dla zdrowia i nie należy ich stosować bezpośrednio w pomieszczeniach mieszkalnych). Należy pamiętać, że główną przyczyną ataku tych szkodników, jest zbyt mała wilgotność i za wysoka temperatura powietrza, dlatego by się nie pojawiły ponownie, należy też poprawić mikroklimat pomieszczeń i warunki uprawy palm.
Niewłaściwe warunki uprawy palmy daktylowej mogą przyczynić się też do pojawienia się innych chorób liści daktylowca – np. brak świeżego powietrza często powoduje bakteryjne lub grzybowe choroby liści. Dlatego na lato dobrze jest wystawiać daktylowce na tarasy, balkony lub do ogrodu, stawiając je w miejscu chronionym od wiatru. Brak światła powoduje z kolei występowanie żółtych plamek na liściach i wybujałość całej rośliny, ponieważ liście wyciągają się w poszukiwaniu światła i przez to stają się wiotkie i słabe. Często spotykane brązowienie końców liści może być z kolei efektem wielu różnych przyczyn, jak: zbytnie zasolenie ziemi w doniczce z powodu podlewania zbyt twardą wodą, dawanie zbyt dużych dawek nawozu, zbyt obfite podlewanie (zwłaszcza zimą), przesuszenie bryły korzeniowej w czasie puszczania nowych pędów (na początku wegetacji wiosenno-letniej), zbyt suche powietrze w pomieszczeniu. Takie brązowiejące i usychające końcówki liści należy obcinać, zostawiając jednak wąski pasek martwej tkanki. Przy obcinaniu całych zeschłych liści, należy robić to ostrym nożem, tnąc w dół od strony wewnętrznej kłodziny, tak, aby powstało skośne cięcie.
Leave a Reply