Poinsecja symbol Świąt Bożego Narodzenia to roślina, którą w grudniu widzimy niemal w każdym sklepie, ale jej droga do polskich domów jest dłuższa, niż się wydaje. Pochodzi z Meksyku i Gwatemali, a jej związek ze Świętami wynika z tradycji, którą rozpowszechnili hiszpańscy misjonarze. Dlatego warto wiedzieć, skąd wzięła się nazwa, czym naprawdę są czerwone „gwiazdy” i jak bezpiecznie ozdobić nimi dom.

Czerwone poinsecje wśród świątecznych dekoracji na stole.
Skąd pochodzi poinsecja symbol Świąt?
W naturze poinsecja, czyli Euphorbia pulcherrima, rośnie w Meksyku i Gwatemali, nawet na wysokości do 2600 m n.p.m. Jest tam drewniejącym krzewem, który dorasta do 4 m. Odmiany doniczkowe są znacznie mniejsze i zwykle osiągają do 50 cm. Polskie nazwy bywają jednak mylące, dlatego warto je uporządkować:
- gwiazda betlejemska to najpopularniejsza nazwa potoczna tej rośliny,
- poinsecja nadobna lub po prostu poinsecja to nazwa upamiętniająca amerykańskiego dyplomatę,
- wilczomlecz nadobny to polski odpowiednik nazwy botanicznej.
Spotyka się też nazwę „wilczomlecz piękny”, ale według Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego odnosi się ona do innego gatunku, Euphorbia milii. Z kolei nazwa gatunkowa pulcherrima oznacza po łacinie „najpiękniejsza”.
Dlaczego poinsecja jest symbolem Świąt Bożego Narodzenia?
Roślina była ceniona w Ameryce Środkowej na długo przed przybyciem Europejczyków. Aztekowie nazywali ją cuetlaxochitl, a z czerwonych przysadek pozyskiwano barwnik. Następnie, jak podaje Ogród Botaniczny UW, w XVII wieku franciszkanie z okolic Taxco używali jej podczas procesji. Hiszpańscy misjonarze zdobili nią również kościoły i nazywali ją la flor de Nochebuena, czyli „kwiatem Wigilijnej Nocy”.
Przede wszystkim czerwona rozeta liści kojarzyła im się z gwiazdą betlejemską. Dzięki temu skojarzeniu roślina przyjęła się jako dekoracja bożonarodzeniowa, a polska nazwa „gwiazda betlejemska” nawiązuje właśnie do tej tradycji.
Skąd wzięła się nazwa poinsecja?
Nazwa upamiętnia Joela Robertsa Poinsetta, amerykańskiego dyplomatę pracującego w Meksyku. Według Ogrodu Botanicznego UW przywiózł on roślinę do Stanów Zjednoczonych w 1828 roku. W USA 12 grudnia obchodzi się Narodowy Dzień Poinsecji, czyli rocznicę jego śmierci w 1851 roku.
Czy czerwone liście poinsecji to kwiaty?
Nie, ponieważ czerwone, różowe, białe lub żółtokremowe elementy to przysadki, czyli przebarwione liście. Ich barwa wynika z obecności antocyjanów. Prawdziwe kwiaty poinsecji są natomiast drobne i tworzą skupienia zwane cyathiami, które znajdziesz w środku rozety. Według University of California w naturze kolorowe przysadki przyciągają zapylacze, na przykład kolibry.

Poinsecja w czerwonej doniczce wśród bożonarodzeniowych ozdób.
Jakie kolory i odmiany ma poinsecja?
Najczęściej kupujemy poinsecje z czerwonymi przysadkami, jednak spotyka się również odmiany różowe, białe i żółtokremowe. Jak podaje Ogród Botaniczny UW, pierwszą odmianę o nazwie „Oak Leaf” wyhodowano w 1923 roku. Nowe odmiany powstają dziś głównie z mutacji somatycznych, czyli samorzutnych zmian w tkankach rośliny. Dlatego wybór kolorów w sklepach jest coraz większy, a symbolem Świąt pozostaje przede wszystkim klasyczna czerwień.
Jak wykorzystać poinsecję w świątecznych dekoracjach?
Poinsecja dobrze wygląda sama w ładnej osłonce, jednak można z niej stworzyć także bardziej rozbudowane dekoracje. Współczesne aranżacje stawiają na minimalizm, dlatego często wystarczy jeden mocny akcent. Oto kilka sprawdzonych pomysłów:
- doniczka w ozdobnej osłonce z kokardą lub aksamitną wstążką,
- stroik z gałązek iglaków, szyszek i orzechów, z poinsecją w roli głównej,
- wieniec z gałązek iglastych na drzwi lub kominek z czerwonym akcentem,
- jednokolorowa kompozycja z jedną błyszczącą bombką.

Poinsecja w doniczce z kokardą i prezentami.
Ścięte pędy w wazonie utrzymują się według Ogrodu Botanicznego UW około 2 do 3 tygodni, a końce pędów można przyciąć i zanurzyć w ciepłej wodzie. Roślina w doniczce posłuży jednak dłużej. Pamiętaj też, że poinsecja jest wieloletnia, więc po Świętach nie musisz jej wyrzucać.
Czy poinsecja jest bezpieczna w świątecznym domu?
Poinsecja zawiera sok mleczny z lateksem. Według Ogrodu Botanicznego UW u osób uczulonych na lateks kontakt z rośliną może wywołać zapalenie skóry lub astmę alergiczną, a zjedzenie jej części powoduje dolegliwości żołądkowo-jelitowe, nudności i wymioty. University of California opisuje ją natomiast jako roślinę lekko toksyczną i drażniącą. Mimo to trzymaj doniczkę poza zasięgiem dzieci i zwierząt, a przy przycinaniu zakładaj rękawice. Więcej znajdziesz w artykule czy gwiazda betlejemska jest trująca oraz w zestawieniu domowych roślin trujących.
Jak sprawić, by poinsecja dotrwała do końca Świąt?
Poinsecja źle znosi chłód i przeciągi. Według Ogrodu Botanicznego UW najlepiej czuje się w temperaturze około 18 do 21°C, poniżej 12°C gubi liście, a powyżej 22 do 23°C liście mogą żółknąć. Podłoże ma być stale lekko wilgotne, ale bez przelewania, ponieważ roślina nie znosi ani przesuszenia, ani gnicia korzeni. Zwłaszcza po zakupie trzeba chronić ją przed zimnem w drodze do domu.
Warto też pamiętać, że zarówno zimne, jak i gorące przeciągi powodują opadanie liści. Dlatego nie ustawiaj doniczki tuż przy drzwiach balkonowych ani nad kaloryferem, tylko w jasnym miejscu bez nagłych zmian temperatury. Sprawdź także, czy w osłonce nie zbiera się woda, ponieważ stojąca woda uszkadza korzenie.
Szczegółowe zasady znajdziesz w poradniku o tym, jak dbać o gwiazdę betlejemską, a wskazówki dotyczące wyboru rośliny w artykule gdzie kupić gwiazdę betlejemską. Jeśli szukasz innych pomysłów, zajrzyj do przeglądu kwiatów na Boże Narodzenie.
Poinsecja symbol Świąt: najczęstsze pytania
Dlaczego poinsecja jest symbolem Świąt?
Hiszpańscy misjonarze w Meksyku używali jej do zdobienia kościołów i podczas procesji. Czerwona rozeta liści przypominała im gwiazdę betlejemską, dlatego roślina trafiła do bożonarodzeniowej tradycji.
Czy gwiazda betlejemska i poinsecja to ta sama roślina?
Tak, obie nazwy opisują Euphorbia pulcherrima. Poinsecja to nazwa pochodząca od nazwiska Poinsetta, a gwiazda betlejemska to nazwa potoczna używana w Polsce.
Czy poinsecja to roślina jednoroczna?
Nie, w naturze jest wieloletnim krzewem. W domu można ją uprawiać przez kolejne lata, ale ponowne wybarwienie przysadek wymaga długich, całkowicie ciemnych nocy jesienią.
Kiedy w USA obchodzi się Dzień Poinsecji?
Narodowy Dzień Poinsecji przypada 12 grudnia, w rocznicę śmierci Joela Poinsetta w 1851 roku.
Czy poinsecję można postawić na stole wigilijnym?
Tak, ale tylko na krótko. Według Ogrodu Botanicznego UW roślina nie powinna stać na stole dłużej niż 3 dni, a potem warto przenieść ją w jasne, ciepłe miejsce bez przeciągów.
Czy poinsecja jest śmiertelnie trująca?
Nie, ale jej sok mleczny drażni skórę i przewód pokarmowy, więc ostrożność jest wskazana, zwłaszcza w domach z dziećmi i zwierzętami.


















Zostaw komentarz