Świat w Kwiatach

Twoje miejsce pełne ogrodowych inspiracji

Advertisement

Wywar ze skrzypu: przepis i zastosowanie w ogrodzie

wywar ze skrzypu
()

Wywar ze skrzypu to jeden z najpopularniejszych domowych preparatów w ogrodnictwie ekologicznym. Ogrodnicy od dawna stosują go profilaktycznie do opryskiwania róż, warzyw i drzew owocowych, zwłaszcza w wilgotne lata, gdy łatwo pojawiają się choroby grzybowe. Co więcej, skrzyp polny rośnie dziko niemal wszędzie, więc surowiec jest darmowy. W tym artykule opisujemy, jak rozpoznać i zebrać skrzyp, jak przygotować wywar krok po kroku, kiedy i jak go stosować oraz jak radzić sobie ze skrzypem, gdy rozrasta się w ogrodzie jako chwast.

Skrzyp polny: jak go rozpoznać?

Skrzyp polny to bylina, która wiosną wytwarza dwa rodzaje pędów. Najpierw, w marcu i kwietniu, pojawiają się brunatne, niezielone pędy zarodnionośne z kłosem na szczycie. Natomiast później wyrastają zielone, płonne pędy z okółkami cienkich gałązek, przypominające małe choinki. To właśnie te zielone pędy zbiera się do przygotowania wywaru. Skrzyp rośnie na polach, przydrożach, nasypach i w ogrodach, szczególnie na glebach wilgotnych i kwaśnych. Ponadto ma głęboko sięgające kłącza, dzięki którym trudno go usunąć.

Z czym nie pomylić skrzypu polnego?

W Polsce rośnie kilka gatunków skrzypów. Do wywaru stosuje się skrzyp polny. Trzeba uważać przede wszystkim na skrzyp błotny, który rośnie na podmokłych łąkach i nad wodą i jest trujący dla zwierząt. Ma on mniej gałązek, ułożonych nieregularnie, a jego pędy są grubsze. Dlatego, jeśli nie masz pewności co do gatunku, lepiej zbierać skrzyp z suchszych miejsc, na przykład z miedz i skrajów pól, i porównać go ze zdjęciami w atlasie roślin.
wywar ze skrzypu: skrzyp polny z bliska

Kiedy i jak zbierać skrzyp na wywar?

Zielone pędy skrzypu zbiera się od maja do sierpnia, w suchy dzień. Ścina się je nożem lub sekatorem nad ziemią, nie wyrywając kłączy. Ponadto zbiera się tylko zdrowe, zielone rośliny, bez przebarwień i zanieczyszczeń, z miejsc oddalonych od ruchliwych dróg. Skrzyp można wykorzystać od razu na świeżo albo wysuszyć. Suszy się go w cieniu, w przewiewnym miejscu, rozłożony cienką warstwą albo powiązany w pęczki. Następnie przechowuje się go w papierowych torbach lub workach lnianych, aby mieć zapas na cały sezon.

Jak przechowywać suszony skrzyp?

Dobrze wysuszony skrzyp można przechowywać przez cały rok. Najpierw trzeba upewnić się, że pędy są całkowicie suche i kruche, ponieważ wilgotny susz szybko pleśnieje. Następnie przekłada się go do papierowych toreb, worków lnianych lub kartonów i odstawia w suche, przewiewne i zacienione miejsce, na przykład do spiżarni lub na strych. Dzięki temu na wiosnę, zanim pojawią się świeże pędy, można przygotować pierwszy wywar z zeszłorocznego zapasu. Co więcej, susz zajmuje niewiele miejsca, więc warto zebrać go więcej latem.

Wywar ze skrzypu: przepis krok po kroku

Składniki na około 10 litrów wywaru:

  • około 1 kg świeżych pędów skrzypu albo około 150 g suszonego skrzypu,
  • 10 litrów wody, najlepiej deszczówki.

Przygotowanie:

  1. Rozdrobnij skrzyp, tnąc go nożycami na kawałki o długości kilku centymetrów.
  2. Zalej go zimną wodą w dużym garnku lub wiadrze i odstaw na około dobę, aby namókł.
  3. Następnie gotuj skrzyp na małym ogniu przez około 30 minut, pod przykryciem.
  4. Zostaw wywar do całkowitego ostygnięcia.
  5. Przecedź go przez gęste sito lub gazę, aby resztki roślin nie zatykały opryskiwacza.
  6. Przed użyciem rozcieńcz wywar wodą, zwykle w proporcji jedna część wywaru na cztery lub pięć części wody.

Wywar najlepiej zużyć w ciągu kilku dni. Ponieważ szybko zaczyna fermentować, nie przygotowuje się go na zapas na cały sezon.
młody skrzyp polny w ogrodzie

Jak stosować wywar ze skrzypu w ogrodzie?

Wywar ze skrzypu stosuje się przede wszystkim profilaktycznie, zanim choroby się rozwiną. Ogrodnicy opryskują nim rośliny podatne na choroby grzybowe, na przykład róże zagrożone czarną plamistością i mączniakiem, pomidory i ziemniaki narażone na zarazę, a także jabłonie, grusze, porzeczki i truskawki. Ponadto wywarem można podlewać glebę wokół roślin, a także zaprawiać nim rozsady.

RoślinaKiedy stosowaćCel
różeod wiosny, co około dwa tygodnieprofilaktyka czarnej plamistości i mączniaka
pomidory i ziemniakiod czerwca, zwłaszcza w wilgotne lataprofilaktyka zarazy
drzewa owocowewiosną i wczesnym latemprofilaktyka parcha i mączniaka
truskawki i porzeczkiod wiosny do zbiorówprofilaktyka szarej pleśni i mączniaka
rozsada warzywprzy podlewaniu siewekograniczenie zgorzeli siewek

Oprysk wykonuje się w pochmurny dzień albo rano lub wieczorem, nigdy w pełnym słońcu, ponieważ krople na liściach działają wtedy jak soczewki. Trzeba jednak pamiętać, że wywar ze skrzypu nie zastąpi środków ochrony roślin przy silnym porażeniu. To metoda wspomagająca, a jej skuteczność zależy od pogody, odmiany i regularności zabiegów. Najlepsze efekty daje w połączeniu z dobrą pielęgnacją: przewiewnym sadzeniem, płodozmianem i usuwaniem porażonych liści.

Wywar ze skrzypu i gnojówka z pokrzywy

W ogrodach ekologicznych wywar ze skrzypu często stosuje się na zmianę z gnojówką z pokrzywy. Gnojówka służy przede wszystkim jako nawóz bogaty w azot, a wywar ze skrzypu jako oprysk profilaktyczny. Niektórzy ogrodnicy mieszają oba preparaty, ale wtedy trzeba je mocniej rozcieńczyć, aby nie poparzyć liści. Więcej o pokrzywie piszemy w artykule pokrzywa zwyczajna, a o kompoście w tekście dlaczego kompost jest nawozem naturalnym.

Dlaczego ogrodnicy sięgają właśnie po skrzyp?

Skrzyp polny wyróżnia się wśród roślin bardzo dużą zawartością krzemionki, czyli związków krzemu. To one sprawiają, że pędy są szorstkie i lekko chrzęszczą w dłoni. Dawniej, ze względu na tę szorstkość, skrzypem szorowano nawet garnki i cynowe naczynia, stąd jego ludowa nazwa cynówka. W ogrodnictwie ekologicznym przyjęło się, że oprysk z wywaru ze skrzypu pokrywa liście cienką warstwą, która utrudnia rozwój grzybów. Dlatego właśnie po skrzyp sięga się najczęściej wtedy, gdy rośliny są narażone na choroby grzybowe w długie, wilgotne okresy. Trzeba jednak podkreślić, że jest to metoda tradycyjna i wspomagająca, a jej działanie zależy od wielu czynników.

Inne naturalne opryski w ogrodzie

Wywar ze skrzypu dobrze uzupełniają inne domowe preparaty. Na przykład wyciąg z czosnku stosuje się do odstraszania szkodników i profilaktycznie przeciw chorobom grzybowym, a roztwór szarego mydła pomaga ograniczyć mszyce. Z kolei roztwór sody oczyszczonej bywa wykorzystywany przy mączniaku. Każdy z tych preparatów warto najpierw wypróbować na kilku liściach, aby sprawdzić, czy roślina dobrze go znosi. Ponadto przy stosowaniu kilku środków trzeba zachować kilkudniowe odstępy między zabiegami. Więcej przeczytasz w artykułach naturalne środki odstraszające szkodniki oraz zastosowanie sody oczyszczonej w ogrodzie.

Skrzyp polny jako chwast w ogrodzie

Choć skrzyp przydaje się do wywarów, w ogrodzie bywa uciążliwym chwastem. Jego kłącza sięgają głęboko, nawet na ponad metr, dlatego wyrywanie pędów daje tylko krótkotrwały efekt. Obecność skrzypu często wskazuje na glebę kwaśną, zbitą i podmokłą. Dlatego najskuteczniejsza walka polega na poprawie warunków: wapnowaniu gleby, jej spulchnieniu, poprawie drenażu i dodaniu kompostu. Ponadto pomaga regularne ścinanie pędów, które z czasem osłabia kłącza, oraz ściółkowanie grubą warstwą kory lub agrowłókniną na rabatach.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu wywaru ze skrzypu

  • Zbieranie skrzypu błotnego zamiast skrzypu polnego.
  • Pomijanie moczenia przed gotowaniem, przez co wywar jest słabszy.
  • Opryskiwanie w pełnym słońcu, które może poparzyć liście.
  • Stosowanie dopiero przy silnym porażeniu, gdy wywar już nie pomoże.
  • Przechowywanie gotowego wywaru przez wiele tygodni.

Najczęstsze pytania: wywar ze skrzypu

Jak często pryskać wywarem ze skrzypu?

Zwykle co 10 lub 14 dni w sezonie, częściej w okresach długotrwałej wilgoci i deszczu.

Czy wywar ze skrzypu można zrobić z suszu?

Tak. Na 10 litrów wody stosuje się wtedy około 150 g suszonego skrzypu.

Czy wywar ze skrzypu szkodzi pszczołom?

To preparat roślinny, ale oprysk i tak najlepiej wykonywać wieczorem, gdy owady nie latają.

Jak długo można przechowywać wywar?

Kilka dni w chłodnym miejscu. Potem zaczyna fermentować i traci przydatność do oprysków.

Dlaczego w ogrodzie rośnie dużo skrzypu?

Najczęściej z powodu kwaśnej, zbitej i wilgotnej gleby. Pomaga wapnowanie, spulchnianie i poprawa drenażu.

Zalecenia dotyczące ochrony roślin publikuje Instytut Ochrony Roślin PIB. Opis skrzypu polnego znajdziesz też w artykule skrzyp polny.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *