Fuksja, nazywana też ułanką (Fuchsia), to krzewinka o zwisających, dzwonkowatych kwiatach w odcieniach czerwieni, różu, fioletu i bieli. W Polsce uprawia się ją głównie w donicach na balkonie, tarasie i w ogrodzie, gdzie kwitnie od czerwca aż do przymrozków. Fuksja ułanka lubi półcień, stale wilgotne podłoże i chłodniejsze lato, a większość odmian trzeba zimować w domu w temperaturze 5 do 10°C.
Fuksja ułanka: co to za roślina i skąd pochodzi?
Fuksje należą do rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Rodzaj liczy około 110 gatunków. Większość pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej, zwłaszcza z wilgotnych lasów górskich w Andach. Kilka gatunków rośnie naturalnie w Nowej Zelandii i na Tahiti. Natomiast w naturze kwiaty fuksji zapylają głównie kolibry, stąd ich rurkowaty kształt i intensywne barwy.
Nazwę rodzajowi nadał na przełomie XVII i XVIII wieku francuski botanik Charles Plumier. Upamiętnił w ten sposób niemieckiego botanika Leonharta Fuchsa, żyjącego w latach 1501 do 1566. Polska nazwa ułanka nawiązuje z kolei do kwiatów, które przypominają kolorowe pióropusze ułańskich czapek.
Dlaczego warto uprawiać fuksje?
Fuksje kwitną bardzo długo i obficie, a przy tym dobrze rosną w półcieniu, gdzie wiele roślin balkonowych kwitnie słabo. Dzięki temu świetnie nadają się na balkony wschodnie, zachodnie i północne. Hodowcy stworzyli już ponad 10 tysięcy odmian. Są wśród nich formy krzaczaste, zwisające do koszy, odmiany o pełnych kwiatach, a także rośliny formowane na pniu. Więcej pomysłów na rośliny do miejsc bez pełnego słońca znajdziesz we wpisie kwiaty doniczkowe cieniolubne.
Fuksja o pełnych kwiatach z różowym kielichem i fioletową koroną
Fuksja ułanka: stanowisko na balkonie i w ogrodzie
Najlepsze jest miejsce jasne, ale osłonięte przed ostrym słońcem w południe, na przykład balkon wschodni lub półcień pod drzewem. Fuksje nie lubią upałów. Gdy temperatura przekracza około 27°C, przestają zawiązywać pąki. Dlatego latem warto je cieniować i często podlewać. Potrzebują też osłony od wiatru, ponieważ ich pędy i kwiaty łatwo się łamią.
Fuksje wystawiamy na zewnątrz dopiero po przymrozkach, czyli w drugiej połowie maja. W domu mogą rosnąć na jasnym oknie bez ostrego słońca. Jednak w ciepłym, suchym mieszkaniu kwitną słabiej niż na balkonie.
Podłoże i sadzenie
Fuksje potrzebują żyznego, próchnicznego i przepuszczalnego podłoża o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego, czyli pH od 6 do 7. Dobrze sprawdza się ziemia do roślin balkonowych z dodatkiem perlitu. Doniczka musi mieć otwory odpływowe, bo korzenie źle znoszą stojącą wodę.
Roślinę sadzimy na tej samej głębokości, na jakiej rosła w doniczce. Wyjątkiem są fuksje zimotrwałe sadzone do gruntu. Te warto posadzić o 5 do 10 cm głębiej, aby dolne pąki były chronione przed mrozem.
Fuksja ułanka: podlewanie i nawożenie
Podłoże powinno być stale lekko wilgotne. W upalne dni rośliny w małych donicach i koszach podlewa się nawet codziennie. Przesuszenie bryły korzeniowej szybko powoduje opadanie pąków. Jednocześnie woda nie może stać w osłonce.
Od wiosny do końca sierpnia fuksje nawozimy co 1 do 2 tygodni nawozem do roślin kwitnących lub balkonowych. Regularne usuwanie przekwitłych kwiatów i zawiązujących się owoców przedłuża kwitnienie. Podobną pielęgnację wymagają inne kwiaty balkonowe.
Przycinanie i formowanie
Aby fuksja była krzaczasta, uszczykujemy wierzchołki młodych pędów, gdy mają 2 do 3 par liści. Zabieg można powtórzyć 2 lub 3 razy wiosną. Warto jednak pamiętać, że każde uszczykiwanie opóźnia kwitnienie o kilka tygodni. Główne cięcie przeprowadza się na przedwiośniu, w lutym lub marcu, skracając pędy o połowę lub więcej.
Fuksje z grupy Triphylla mają długie, rurkowate kwiaty i lepiej znoszą słońce
Fuksja ułanka: zimowanie
Większość odmian nie znosi mrozu. Dlatego we wrześniu lub październiku, przed pierwszymi przymrozkami, przenosimy donice do jasnego, chłodnego pomieszczenia o temperaturze 5 do 10°C. Może to być chłodna klatka schodowa, weranda lub nieogrzewany pokój. Zimą podlewamy rzadko, tylko tyle, by bryła korzeniowa całkiem nie wyschła.
Fuksje można też zimować w ciemnej piwnicy w temperaturze 4 do 8°C. Wtedy zrzucą liście, a przed zimowaniem warto skrócić ich pędy o około jedną trzecią. Wiosną przycinamy rośliny, przesadzamy do świeżej ziemi i stopniowo przyzwyczajamy do światła. Zalecenia te potwierdza poradnik Instytut Ogrodnictwa PIB. Podobnie zimuje się pelargonie, o czym piszemy w tekście zimowanie pelargonii w torbie papierowej.
Fuksje zimotrwałe w gruncie
Wyjątkiem są fuksje zimotrwałe, głównie fuksja magellańska (Fuchsia magellanica) i jej odmiany, na przykład 'Riccartonii’, 'Mrs Popple’ czy 'Hawkshead’. W łagodniejszych rejonach Polski mogą zimować w gruncie. Ich pędy przemarzają, jednak wiosną roślina odrasta od podstawy. Na zimę należy usypać kopczyk z ziemi lub kory i okryć go gałązkami.
Rozmnażanie fuksji
Fuksje bardzo łatwo rozmnaża się z sadzonek wierzchołkowych. Wiosną lub latem odcinamy zielone pędy długości 5 do 8 cm, usuwamy dolne liście i wstawiamy je do wilgotnego podłoża lub wody. Ukorzeniają się zwykle w ciągu 2 do 3 tygodni. Rozmnażanie z nasion stosuje się rzadko, ponieważ siewki nie powtarzają cech odmiany.
Choroby i szkodniki
Najczęstszym szkodnikiem fuksji jest mączlik szklarniowy, czyli drobne, białe muszki pod liśćmi. Poza tym atakują je mszyce, przędziorki i wciornastki, zwłaszcza w suchym i ciepłym powietrzu. Wśród chorób najgroźniejsze są szara pleśń przy nadmiarze wilgoci oraz rdza fuksji, objawiająca się pomarańczowymi skupiskami zarodników na spodzie liści. Porażone liście trzeba usuwać, a rośliny ustawiać tak, by były przewiewne.
Odmiana fuksji o białej koronie i czerwonym kielichu
Fuksja ułanka: odmiany i grupy
Odmiany fuksji różnią się pokrojem, wielkością i barwą kwiatów. Najczęściej dzieli się je na kilka grup:
- fuksje krzaczaste: rosną prosto, do donic i na rabaty, na przykład kompaktowa seria 'Shadow Dancer’,
- fuksje zwisające: do koszy i skrzynek, na przykład 'Swingtime’ o biało-czerwonych kwiatach, 'Deep Purple’ czy 'Red Spider’,
- fuksje Triphylla: mieszańce o długich, rurkowatych, pomarańczowoczerwonych kwiatach, na przykład 'Thalia’, 'Koralle’ czy 'Gartenmeister Bonstedt’, lepiej znoszą słońce,
- fuksje pienne: formowane na pniu, efektowne na tarasie,
- fuksje zimotrwałe: odmiany fuksji magellańskiej, które mogą zimować w gruncie.
Fuksje o długich, zwisających pędach opisujemy też w zestawieniu rośliny doniczkowe o zwisających pędach.
Fuksja ułanka: najczęstsze pytania
Dlaczego fuksja zrzuca pąki?
Najczęściej z powodu przesuszenia, upału powyżej 27°C, przestawiania rośliny lub zbyt małej ilości światła. Pąki opadają też po nagłej zmianie warunków, na przykład po przeniesieniu z domu na balkon.
Kiedy kwitnie fuksja?
Na balkonie i w ogrodzie fuksja kwitnie od czerwca do pierwszych przymrozków, czyli zwykle do października.
Czy owoce fuksji są jadalne?
Tak, jagody fuksji są jadalne, choć u większości odmian mają mdły smak. Najsmaczniejsze owoce mają niektóre gatunki botaniczne. Nie zbieraj jednak owoców z roślin pryskanych środkami ochrony roślin.
Czy fuksję można trzymać w domu przez cały rok?
Można, ale w ciepłym mieszkaniu zwykle kwitnie słabiej. Najlepiej czuje się latem na zewnątrz, a zimą w chłodnym, jasnym pomieszczeniu.
Zostaw komentarz