Świat w Kwiatach

Twoje miejsce pełne ogrodowych inspiracji

Advertisement

Burak zwyczajny: uprawa, siew, zbiór i odmiany buraka ćwikłowego

Burak liściowy z czerwonymi i żółtymi ogonkami liściowymi
()

Burak zwyczajny (Beta vulgaris), czyli popularny burak ćwikłowy, to łatwe w uprawie warzywo korzeniowe. Wysiewa się go bezpośrednio do gruntu od kwietnia do czerwca, a korzenie zbiera od lipca do października. Najlepiej rośnie na słonecznym stanowisku, w żyznej i przepuszczalnej glebie. Dlatego nawet początkujący ogrodnik może liczyć na dobry plon. Poniżej opisujemy odmiany, siew, pielęgnację, zbiór i ochronę przed chorobami.

Burak zwyczajny: co to za warzywo?

Burak zwyczajny jest rośliną dwuletnią, ale uprawia się go jak jednoroczną. W pierwszym roku tworzy rozetę liści i zgrubiały, mięsisty korzeń spichrzowy, a kwitnie dopiero w drugim. Do tego samego gatunku należą też burak liściowy (boćwina), burak cukrowy i pastewny.

Korzenie jemy gotowane, pieczone, marynowane lub w postaci surówek i zup. Młode liście, czyli botwinę, dodaje się do zupy. Najlepiej smakują korzenie zebrane, gdy są jeszcze niewielkie i delikatne.

Burak zwyczajny: pęczek korzeni buraka ćwikłowego na straganie

Korzenie buraka ćwikłowego najlepiej zbierać, gdy są jeszcze niewielkie.

Burak zwyczajny: stanowisko i gleba

Buraki lubią pełne słońce, ale znoszą też jasny półcień. Gleba powinna być głęboka, próchnicza i przepuszczalna, o odczynie zbliżonym do obojętnego. Dobrze rosną po warzywach, które były nawożone kompostem. Unikaj świeżego obornika, ponieważ powoduje rozwidlanie korzeni i przyciąga szkodniki glebowe.

Przed siewem usuń duże kamienie i rozluźnij zbitą ziemię, bo korzenie rozwijają się wtedy równo. Na glebach ubogich w bor korzenie mogą brunatnieć od środka, więc w razie potrzeby zastosuj nawóz z mikroelementami. Buraki można też uprawiać w pojemnikach, o ile mają co najmniej 25 cm głębokości.

Jakie odmiany buraka wybrać?

Najpopularniejsze są buraki o korzeniach okrągłych, czerwono fioletowych. W sprzedaży znajdziesz jednak także odmiany o korzeniach wydłużonych, białych, żółtych lub pomarańczowych. Dzięki temu burak jest także ozdobnym warzywem.

  • Odmiany o korzeniach okrągłych: 'Czerwona Kula’, 'Nochowski’, 'Boltardy’ (mało podatna na kwitnienie w pierwszym roku), 'Pablo’.
  • Odmiany o korzeniach wydłużonych: 'Cylindra’, 'Opolski’.
  • Odmiany kolorowe: 'Burpee’s Golden’ (żółta), 'Albina Vereduna’ (biała), 'Chioggia’ (z jasnymi kręgami w miąższu).
Opakowanie nasion buraka ćwikłowego Czerwona Kula

Nasiona buraka ćwikłowego Czerwona Kula to klasyczna odmiana o okrągłych korzeniach.

Burak zwyczajny: kiedy i jak siać?

Buraków nie siej zbyt wcześnie, bo nie lubią zimnej gleby. Według zaleceń ogrodniczych siew na dworze zaczyna się, gdy ziemia ma co najmniej 7°C. W Polsce zwykle wypada to od końca kwietnia. Kolejne partie możesz wysiewać co 2 do 3 tygodni do czerwca, aby zbierać buraki przez dłuższy czas. Szczegóły znajdziesz na stronie Instytutu Ogrodnictwa PIB.

  • Wykop bruzdy o głębokości około 2,5 cm, w odstępach 30 do 40 cm.
  • Rozsiewaj nasiona rzadko, co kilka centymetrów, ponieważ jedno nasienie często daje kilka siewek.
  • Przykryj nasiona ziemią i delikatnie podlej.
  • Po 1 do 2 tygodniach pojawiają się siewki.

Gdy siewki mają około 2,5 cm wysokości, wykonaj przerywkę i zostaw rośliny co 10 cm. Najlepiej zrób to w pochmurny dzień, gdy ziemia jest wilgotna. Wyrwane siewki możesz dodać do sałatki. W razie zapowiadanego przymrozku okryj młode rośliny włókniną.

Burak zwyczajny: młoda roślina w ogrodzie

Młoda roślina buraka po przerywce rośnie w rzędzie.

Jak pielęgnować buraki w ogrodzie?

Najważniejsze jest równomierne nawilżenie gleby. Gdy ziemia całkiem wyschnie, korzenie stają się twarde i zdrewniałe, a po nagłym, obfitym podlaniu pękają i rozwidlają się. W suche lato podlewaj buraki obficie co 10 do 14 dni, a w upały częściej. Ściółka wzdłuż rzędów ogranicza parowanie i chwasty.

Regularnie odchwaszczaj grządki, szczególnie na początku wzrostu. Jako nawozu używaj dobrze rozłożonego kompostu lub nawozu mineralnego do warzyw korzeniowych. Nadmiar azotu daje bujne liście kosztem korzeni.

Burak zwyczajny: zbiór i przechowywanie

Korzenie mają najlepszy smak, gdy mają 4 do 7 cm średnicy, czyli wielkość piłki golfowej lub nieco większe. Większe i starsze stają się łykowate. Pierwsze buraki z botwiną zbierzesz już w czerwcu, a wczesne korzenie od lipca. Zwykle mija około 2 do 3 miesięcy od siewu do pierwszych zbiorów.

Buraki do przechowywania zbieraj w październiku, przed ostrymi przymrozkami. Odetnij liście około 2,5 cm nad korzeniem i nie uszkadzaj skórki. Według zaleceń ogrodniczych możesz je przechowywać w suchym piasku lub kompoście w chłodnej piwnicy albo szopie. Kapustę również zbiera się jesienią, o czym piszemy w artykule kapusta biała.

Burak zwyczajny: kalendarz uprawy

Uprawa buraków trwa od wiosny do jesieni. Poniższy kalendarz pomaga zaplanować prace w warzywniku.

TerminPrace przy burakach
Marzec i kwiecieńprzygotowanie grządki, dodatek kompostu
Koniec kwietnia i majsiew do gruntu, gdy gleba się ogrzeje
Maj i czerwiecprzerywanie siewek, odchwaszczanie, kolejne siewy
Czerwieczbiór botwinki z przerywki i młodych roślin
Lipiec i sierpieńzbiór wczesnych korzeni, regularne podlewanie
Wrzesień i październikzbiór buraków do przechowywania przed przymrozkami

Przerywanie buraków krok po kroku

Nasiono buraka to w rzeczywistości kłębek, z którego wyrasta kilka siewek. Dlatego buraki prawie zawsze trzeba przerywać, inaczej korzenie będą małe i zdeformowane.

  1. Pierwsze przerywanie wykonaj, gdy siewki mają dwa, trzy liście właściwe.
  2. Podlej grządkę dzień wcześniej, aby rośliny łatwiej wychodziły z ziemi.
  3. Z każdej kępki zostaw jedną, najsilniejszą siewkę.
  4. Pozostałe rośliny wyrywaj delikatnie albo wycinaj nożyczkami tuż przy ziemi, aby nie naruszyć korzeni sąsiadów.
  5. Drugie przerywanie zrób po kilku tygodniach, zostawiając rośliny co 8 do 10 cm.
  6. Po przerywaniu podlej grządkę i lekko dociśnij ziemię wokół pozostawionych roślin.

Wyrwane młode rośliny nie muszą trafić na kompost. To pełnowartościowa botwinka, którą można od razu wykorzystać w kuchni.

Botwinka: buraki na młode liście

Botwinka to młode buraki zbierane razem z liśćmi, zanim korzenie urosną. Jest jednym z pierwszych warzyw sezonu i podstawą tradycyjnej zupy botwinkowej. Na botwinkę można przeznaczyć część wiosennego siewu albo specjalnie wysiać buraki gęściej, w rzędach co 15 do 20 cm.

Zbieraj ją, gdy korzenie mają wielkość orzecha włoskiego, a liście są jędrne i błyszczące. Botwinka najlepiej smakuje świeża. W lodówce, owinięta w wilgotną ściereczkę, wytrzymuje zwykle dwa, trzy dni. Z buraków przygotowuje się też soki, o których piszemy w artykule sok z buraka.

Z czym sadzić buraki w warzywniku?

Buraki dobrze rosną w sąsiedztwie cebuli, czosnku, kapusty, kalarepy, sałaty i fasoli karłowej. Rośliny te mają różne wymagania pokarmowe i nie konkurują ze sobą mocno o składniki. Cebula i czosnek mogą też ograniczać niektóre szkodniki.

Natomiast w płodozmianie nie sadź buraków po szpinaku, boćwinie ani po innych burakach, ponieważ należą do tej samej rodziny i mają wspólne choroby. Najlepiej wracać z burakami na to samo miejsce dopiero po trzech, czterech latach. Dobrym przedplonem są natomiast warzywa uprawiane na oborniku, na przykład ogórki lub kapusta.

Jakie choroby i szkodniki atakują buraki?

Burak jest dość odporny, ale bywa atakowany przez kilka chorób i szkodników. Do najczęstszych chorób należą chwościk buraka, mączniak prawdziwy, parch zwykły i zgnilizna twardzikowa. Wśród szkodników spotkasz mątwika burakowego, mszycę burakową, śmietkę ćwiklankę i pchełki.

Chorobom zapobiegasz, stosując płodozmian, czyli nie sadząc buraków w tym samym miejscu częściej niż co 3 do 4 lata. Ważne są też odpowiedni termin siewu i unikanie przelewania. Uprawę innego warzywa korzeniowego opisujemy w artykule marchew zwyczajna.

Burak zwyczajny: korzenie ćwikłowe z czerwonymi ogonkami liściowymi

Korzenie buraka mają czerwone ogonki liściowe.

Burak zwyczajny: najczęstsze pytania

Kiedy siać buraki ćwikłowe?

Od końca kwietnia do czerwca, gdy gleba jest już ciepła. Buraki do przechowywania najlepiej wysiewać w maju lub na początku czerwca.

Ile rosną buraki od siewu do zbioru?

Wczesne korzenie osiągają dobry rozmiar zwykle po 2 do 3 miesiącach, a buraki na zimę zbiera się jesienią.

Czy buraki można uprawiać w pojemniku?

Tak, jeśli pojemnik ma co najmniej 25 cm głębokości i dobry drenaż. Wymaga jednak częstszego podlewania niż grządka.

Czy liście buraka są jadalne?

Tak, młode liście zbiera się jako botwinę do zupy lub sałatek.

Dlaczego buraki są łykowate?

Najczęściej z powodu suszy, zbyt późnego zbioru lub zbyt dużych korzeni. Buraki najlepiej smakują, gdy mają od 4 do 7 cm średnicy i rosną przy równomiernej wilgotności gleby.

Czy buraki trzeba przerywać?

Tak. Z jednego kłębka nasiennego wyrasta kilka siewek, dlatego bez przerywania korzenie będą drobne i zniekształcone.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *