Marcinki: astry bylinowe do jesiennego ogrodu

Marcinki to byliny z rodziny astrowatych, które kwitną od września do późnej jesieni, gdy większość rabat już przekwita. Najczęściej mówimy tak o astrach nowobelgijskich i nowoangielskich. Dlatego marcinki dają obfitość kwiatów w odcieniach fioletu, błękitu, różu i bieli. Poniżej znajdziesz zasady sadzenia, pielęgnacji oraz listę sprawdzonych odmian.

Czym są marcinki i jak wyglądają?

Marcinki, czyli astry jesienne, wytwarzają zwarte kępy lancetowatych liści i pędy pokryte drobnymi kwiatami w kształcie stokrotek. Odmiany niskie mają 30 do 40 cm wysokości, natomiast wysokie dorastają nawet do 120 cm. Kwiaty mają płatki w kolorach od bieli i różu, przez błękit, aż po głęboki fiolet, a środki są zwykle żółte.

W krajach anglosaskich astry nazywa się stokrotkami Michaelmas, ponieważ kwitną około święta świętego Michała z 29 września. Ponadto marcinki są cenne dla owadów, bo dostarczają nektaru pszczołom, trzmielom i motylom w czasie, gdy innych pożytków już brakuje.

Żółto-fioletowe kwiaty marcinków w ogrodzie

Marcinki kwitną obficie w jesiennym ogrodzie.

Gdzie sadzić astry jesienne?

Astry jesienne najlepiej rosną na stanowisku słonecznym lub lekko półcienistym. W głębokim cieniu pędy wyciągają się i łamią, a kwitnienie jest słabsze. Gleba powinna być żyzna, próchnicza, umiarkowanie wilgotna i przepuszczalna, o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego.

Jeśli w ogrodzie masz ciężką glinę, poprawisz ją kompostem i piaskiem albo posadzisz rośliny na lekko podwyższonej rabacie. Dzięki temu korzenie nie stoją w wodzie, a to właśnie nadmiar wilgoci zimą najczęściej wykańcza astry.

Jak sadzić marcinki, żeby przezimowały?

Najlepszy termin sadzenia marcinków to wiosna. Rośliny mają wtedy cały sezon na rozwój korzeni i bez problemu zimują. Kwitnące astry kupione jesienią w doniczkach też można posadzić w gruncie, jednak najlepiej zrobić to jak najwcześniej i okryć je na zimę kopczykiem z kory lub liści.

Sadź je w odstępach 40 do 50 cm, aby pędy dobrze się przewietrzały.
Wymieszaj ziemię z dojrzałym kompostem.
Po posadzeniu obficie podlej rośliny i ściółkuj podłoże.

Białe marcinki o drobnych kwiatach na tle jesiennego ogrodu

Białe marcinki rozjaśniają jesienne rabaty.

Jak pielęgnować marcinki przez cały rok?

Marcinki nie mają dużych wymagań, jednak kilka zabiegów wyraźnie poprawia kwitnienie. Przede wszystkim podlewaj je podczas dłuższej suszy, najlepiej pod korzeń. Dzięki temu liście pozostają suche i rzadziej atakuje je choroba grzybowa.

Wiosną dodaj nawóz wieloskładnikowy do roślin kwitnących, a od sierpnia nie nawoź.
Pod koniec maja lub w czerwcu skróć pędy o około jedną trzecią, wtedy krzaki są niższe i gęstsze.
Wysokie odmiany podpieraj, zwłaszcza w wietrznych miejscach.
Po przekwitnieniu możesz zostawić pędy na zimę, a przytnąć je tuż nad ziemią wczesną wiosną.

Największym problemem astrów jest mączniak prawdziwy, czyli biały nalot na liściach. Pojawia się zwłaszcza w suche lato i przy zbyt gęstym sadzeniu. Aby go ograniczyć, wybieraj odmiany odporne, zachowaj odstępy i usuwaj porażone liście. Szerzej o chorobie przeczytasz w opisie astra Instytutu Ogrodnictwa PIB.

Jak rozmnażać i dzielić astry bylinowe?

Astry bylinowe warto dzielić co trzy do czterech lat, ponieważ środek kępy z czasem zamiera. Wiosną wykop roślinę, oddziel młode, silne fragmenty z korzeniami i posadź je w nowym miejscu. Taki zabieg odmładza krzaki i daje darmowe sadzonki.

Odmiany można też rozmnażać z sadzonek pędowych ściętych wiosną. Siewu nasion lepiej unikać, bo rośliny z nasion nie powtarzają cech odmiany.

Niebieskie marcinki z pomarańczowymi środkami.

Z czym łączyć marcinki w ogrodzie?

Marcinki kwitną w tym samym czasie, dlatego łatwo zaplanować z nimi spójną jesienną rabatę. Fioletowe odmiany pięknie wyglądają obok żółtych rudbekii i nawłoci, a białe dobrze współgrają z trawami ozdobnymi. Poza tym pasują do chryzantem wieloletnich, wrzosów i sedum okazałego.

Astry rosną też w pojemnikach na tarasie, jednak potrzebują wtedy regularnego podlewania. Podobne odmiany opisujemy w osobnym wpisie o astrach ogrodowych. Marcinki ścięte do wazonu długo zachowują świeżość, więc nadają się też na kwiaty na grób.