Powojniki botaniczne (Clematis) to pnącza o drobnych, ale bardzo licznych kwiatach, które zakwitają jako pierwsze, już na przełomie kwietnia i maja. Są zwykle odporniejsze i mniej wymagające niż odmiany wielkokwiatowe. Dlatego dobrze sprawdzają się na ogrodzeniach, pergolach i w donicach. Poniżej opisujemy wymagania, cięcie oraz sprawdzone grupy i odmiany.
Czym są powojniki botaniczne?
Powojniki należą do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Rodzaj Clematis obejmuje kilkaset gatunków, które rosną w strefie umiarkowanej i ciepłej. Powojniki botaniczne to dzikie gatunki oraz ich odmiany i mieszańce, które zachowały naturalny pokrój.
Mają wyraźnie drobniejsze kwiaty niż odmiany wielkokwiatowe, ale rekompensują to ich ogromną liczbą. Po kwitnieniu ozdobą są puszyste, srebrzyste owocostany. Najpopularniejsze są powojnik alpejski i powojnik górski.
Powojniki botaniczne mają drobniejsze kwiaty niż wielkokwiatowe.
Czym różnią się od odmian wielkokwiatowych?
Powojniki wielkokwiatowe mają pędy do 4 m długości i kwiaty o średnicy nawet 30 cm. Zakwitają zwykle w maju lub w czerwcu, a więc o 2 do 4 tygodni później niż botaniczne. Mają też większe wymagania co do stanowiska oraz pielęgnacji. Z kolei botaniczne są odporniejsze na mróz i choroby.
Jakie wymagania mają powojniki botaniczne?
Większość lubi stanowiska słoneczne, ale z zacienioną podstawą. Najlepiej rosną, gdy korzenie są chłodne, a wyższe pędy mają dużo światła. Jasne odmiany tolerują półcień. Dlatego posadź u ich stóp niskie byliny lub rozłóż korę.
Gleba powinna być przepuszczalna, żyzna, próchniczna i stale wilgotna, o odczynie 6 do 7 pH. Podlewaj rzadziej, ale obficie, bo powojniki nie znoszą przesuszenia. Młode rośliny sadź nieco głębiej niż rosły w doniczce. Dzięki temu łatwiej się odnawiają.
Niebieskie kwiaty powojnika Durandii wyglądają efektownie przez całe lato.
Jak sadzić, nawozić i okrywać powojniki?
Od drugiego roku po posadzeniu wiosną dodaj nawóz wolnodziałający lub kompost. Powojniki mają cienkie pędy, dlatego potrzebują podpory, na przykład siatki lub pergoli. Pomysły na ich zastosowanie znajdziesz w artykule o pomyśle na ogród przy ogrodzeniu.
Botaniczne są zwykle bardzo mrozoodporne, jednak podstawę młodych roślin warto obsypać ziemią i korą. Poradnik o zabezpieczaniu roślin na zimę podpowie, czym je okryć. Wyjątkiem jest zimozielony powojnik Armanda, który w Polsce wymaga osłoniętego stanowiska.
Jak przycinać powojniki botaniczne?
Zasady zależą od grupy. Powojniki kwitnące wczesną wiosną, czyli alpejskie, górskie i Armanda, kwitną na zeszłorocznych pędach. Zwykle nie wymagają cięcia, a jeśli rosną za bardzo, skracaj je po kwitnieniu.
Natomiast odmiany kwitnące latem, takie jak tangutica, Texensis, Viorna czy Flammula, tną się wczesną wiosną. Skróć wtedy pędy nisko, do około 20 do 30 cm nad ziemią. Usuń też zeschłe liście i uszkodzone pędy.
Żółte powojniki i ich ozdobne owocostany.
Jakie grupy i odmiany powojników botanicznych wybrać?
- Armanda (zimozielona): 'Apple Blossom’, 'Snowdrift’.
- Atragene, kwitnące od kwietnia do czerwca, do 2 do 3,5 m wysokości: 'Albina Plena’, 'Ballet Skirt’, 'Blue Bird’, 'Frances Rivis’, 'Pink Flamingo’, 'White Swan’, a także polskie 'Pink Dream’, 'Purple Dream’ i 'Lemon Dream’.
- Montana: 'Elizabeth’, 'Freda’, 'Mayleen’ oraz odmiana rubens.
- Tangutica o żółtych kwiatach: 'Bill MacKenzie’, 'Helios’, 'Lambton Park’ i polska 'Kaśka’.
- Texensis: 'Duchess of Albany’, 'Gravetye Beauty’, 'Princess Diana’, 'Sir Trevor Lawrence’.
- Flammula i Vitalba: 'Sweet Summer Love’ oraz 'Paul Farges’ (Summer Snow).
Uwaga: oznaczenie PBR przy nazwie oznacza odmianę chronioną prawem. Nie wolno jej rozmnażać bez licencji. Więcej o rodzaju znajdziesz na stronie British Clematis Society.
Jakie polskie odmiany powojników warto znać?
Na świecie uprawia się ponad trzy tysiące odmian powojników, a kilkadziesiąt pochodzi z Polski. Dużą sławę zdobyły między innymi 'Niobe’, 'Generał Sikorski’, 'Jan Paweł II’, 'Kardynał Wyszyński’ i 'Westerplatte’. Są one jednak wielkokwiatowe, więc opisaliśmy je tylko jako ciekawostkę.
Dzwonkowate kwiaty to cecha wielu powojników botanicznych.
Najczęstsze pytania
Kiedy kwitną powojniki botaniczne?
Najwcześniejsze, alpejskie i górskie, zakwitają na przełomie kwietnia i maja. Pozostałe grupy kwitną latem, aż do jesieni.
Czy powojniki rosną w donicach?
Tak, zwłaszcza grupa Atragene. Wybierz dużą donicę z drenażem i podporą. Szczegóły podajemy w artykule o powojniku na balkonie.
Czy powojnik jest trujący?
Tak, sok rośliny zawiera substancje drażniące skórę i śluzówki, dlatego pracuj w rękawiczkach. Trzymaj rośliny z dala od dzieci i zwierząt.
Zostaw komentarz